Dökme demir tavalar, doğru kullanıldığında bir ömür boyu yanınızda kalabilecek mutfak yatırımlarıdır. Ancak bu dayanıklılık, ancak nemle olan mücadeleyi kazanırsanız mümkün olur. Dökme demirin içinde demir oksit (pas) oluşması, hiç de gizemli bir süreç değildir: demir, su ve oksijen bir araya geldiğinde kimyasal bir reaksiyon başlar ve sonuçta o kırmızı-kahverengi, kalınlaşan tabaka ortaya çıkar.
Ben ilk dökme demir tavamı aldığımda, onu mutfak dolabında bir gece bıraktığım için neredeyse kaybetmişim. Ertesi sabah içinde pas çıkmaya başlamış, beni çok üzmüştü. O günden sonra öğrendim ki bu tavalar, ıslaklık karşısında oldukça savunmasızdırlar. Eğer siz de benzer bir deneyimden kaçınmak istiyorsanız, kurulama ve saklama işlemine çok dikkat etmelisiniz.
Dökme demir tavayı kurutup saklama konusunda farklı yaklaşımlar var. Her birinin kendine göre avantajları ve dezavantajları vardır. İşte en yaygın yöntemler:
| Yöntem | Nasıl Yapılır | Avantajları | Dezavantajları |
|---|---|---|---|
| Ocakta Kurutma | Yıkandıktan hemen sonra düşük ısıda ocağa koyup 1-2 dakika ısıtma | En hızlı yöntem, tüm nemi çıkarır, aynı zamanda yağlama için hazır hale getirir | Dikkat gerektirir, çok sık tekrarlanması tavayı aşırı ısıtabilir |
| Havlu ile Kurutma | Temiz, kuru bir havlu veya mutfak kağıdıyla iyice silme | Güvenli, her zaman uygulanabilir, maliyeti yok | Çukur ve kenar yerlerinde nem kalabilir, tam kurumayı garantilemez |
| Fırın Kurutması | Tavayla birlikte ön ısıtılmış 90-100°C fırına 10-15 dakika koyma | Derin ve homojen kurutma, en güvenli yöntem | Enerji tüketir, zaman alır, küçük tavalarda gereksiz görünebilir |
| Doğal Kurutma | Dikey olarak asıp hava akımında kurumaya bırakma | Elektrik kullanmaz, çevre dostu | Yavaş, nemli havalarda yetersiz, kurumadığından emin olamayız |
Kendi tercihim, tavayı yıkadıktan hemen sonra ocakta biraz ısıtmaktır. Düşük ısıda 1-2 dakika tuttuğumda, kalan suların tamamen buharlaştığını görebiliyorum. Ayrıca bu sırada ocağı kapatıp tavaya biraz zeytinyağı sürüyorum, böylece hem kurutuyor hem de koruyucu tabakasını güçlendirmiş oluyorum.
Tavayı ne kadar iyi kurutursanız kurutun, saklanacağı yer yanlışsa boşa çaba harcarsınız. Dökme demir tava, nemli ortamlarda çok çabuk pas tutar. Mutfak dolabının altı, lavabo yanı, nem alan yerler – bunların hepsi tehlikeli bölgelerdir.
Evimde dökme demir tavalarımı bir duvar rafına koydum ve orada çok daha iyi duruyorlar. Rafın bulunduğu yer, doğal olarak hava akımı olan, nem toplayan bir alan değil. Banyodan ve mutfak neminden uzak, kuruluk seviyesi yüksek bir yer seçmek çok önemli.
Tavaların birbirine temas etmesi de soruna yol açabilir. Aralarında nem kalmış kalabilir ve zamanla orası pas tutabilir. Birbirinin üzerine yığmak yerine, her tavayı esnaf kağıdı veya bezle ayırarak saklamak daha iyi.
Sadece kurulama ve saklama da yeterli değildir. Dökme demir tavalar, koruyucu bir yağ tabakası istir. Tavayı kurdukten hemen sonra, çok hafif miktarda taraçlı bir yağ (zeytinyağı, ayçiçek yağı veya özel tava yağı) sürüyorum. Bu yağ tabakası, demir ile hava arasında bir engel oluşturup pas oluşumunu engeller.
Yağlamayı özensiz yaparsanız ve tavada yağ birikintisi kalırsa, bu kez yağ ransiditesi problemi çıkabilir. Yetmişe gelmeden, lüzumsuz miktarda bir sürüş yapmalı, sonra da fazlalığını kağıtla silmeliyiz. Amaç, sadece ince bir koruyucu katman bırakmaktır.
Son üç yılda uyguladığım sistem çok basittir ve başarılı olmuştur:
Bu sistemle hiçbir pas problemi yaşamadım. Dökme demir tavalar merak gerektiren araçlardır ama bir kez alışkanlık haline getirdiğinizde, çok kolaylık sağlıyor. Eğer diğer tava türlerine ilgi duyuyorsanız, döküm dışı seçenekleri de karşılaştırıp öğrenebilirsiniz, ancak dökme demirin sunduğu pişirme performansı gerçekten hiçbir şey gibi değildir.