Dökme demir tavalar, doğru kullanıldığında nesiller boyu dayanabilen mutfak araçlarıdır. Ama ben de ilk başta kafamda pek çok soru işareti vardı. Dökme demir bakım konusu, birçok kişiyi korkutuyor ya da ürkütüyor. Oysa basit adımları takip ettiğinizde hiç de zorlayıcı değil. Bu rehberde, kendime sorduğum sorulardan ve tavalarımı kullanırken öğrendiğim şeylerden bahsedeceğim.
Bunu yazarken hâlâ hatırlıyorum: ilk dökme demir tavamı eline aldığımda, "Çok mü hassastır?" diye düşünmüştüm. İlk gün pişirme sonrası, normal bulaşık görmek isteyemeyen birisi olarak, onu sıcak suyla rub halinde bir fırçayla temizledim ve meğer çok doğru bir yaklaşmışım.
Dökme demir bakımının temel kuralı şudur: hemen pişirmeden sonra, tavayı sıcakken temizleyin. Ama sıcak su ve yumuşak bir fırça veya bezle yeterlidir. Şu noktada çok net olmalıyım: bulaşık makinesine koymamalısınız, deterjan ve aşırı kuru temizlik kullanmamalısınız. Asıl düşman nemdir ve suda uzun süre bırakmaktır.
Belki de en önemli bölüm: temizledikten hemen sonra tavayla ilgili bir şey yapmalısınız. Kağıt havlu ile kurutun. Kurulur kurulacak, çabucak biraz yağ sürün ve fazla olanını tekrar silin. Bu işlem, tavayı oksidasyon ve pas oluşumundan korur.
Pas oluşması, tavamı kullanmadığınız ya da yanlış sakladığınız zamanlarda gerçekleşir. Dökme demir, nem ile arkadaş değildir. Eğer tavayı ıslak bir yer veya buzdolabının yanında tutarsanız, birkaç haftada pas görebilirsiniz.
Ben kendi tecrübemden söylüyorum: dolap içinde, kuru ve iyi havalandırılan bir yerde tutmak en iyisidir. Tavayı periyodik olarak kontrol edin. Pas oluşmuşsa, panik yapmayın. Bir çelik yünü ile ovarak ve sonrasında yağ üreterek kurtulabilirsiniz.
Tavlama, dökme demir dünyasında çok konuşulan bir konu. Ama gerçekten karmaşık değil. Tavlama, öz olarak yağ katmanı oluşturmaktır. Üretici zaten yeni bir tavayla tavlama işlemini başlatmıştır, ama siz de bunu devam ettirebilirsiniz.
Her pişirme sırasında, özellikle yağlı yiyecekler pişirdiğinizde, bu tavlama katmanı güçlenecektir. Kendi tavamda et, balık pişirirdim ve bu, doğal tavlama işlemini hızlandırıyordu.
Eğer tavlamayı hızlandırmak istiyorsanız, temizlik ve kurutmanın ardından, tavaya ince bir yağ katmanı sürün. Fazla yağı silin (çok önemli, yoksa yapışkan kalır). Fırında 200 derece civarında 1-2 saat tutun. Bu işlemi 3-4 kez tekrarlayabilirsiniz. Ancak söylemeliyim ki, sadece tavayı düzenli kullanmak da yeterlidir.
| Yağ Türü | Tavalamada Uygunluk | Günlük Temizlikte Uygunluk |
|---|---|---|
| Zeytinyağı | Orta | Evet, ince katman halinde |
| Ayçiçek Yağı | İyi | Evet |
| Kolza Yağı | İyi | Evet |
| Yer Fıstığı Yağı | Çok İyi | Evet |
| Tereyağı | Düşük | Hayır, yanabilir |
Tavlama için yüksek duman noktasına sahip yağları seçin. Yer fıstığı yağı, bu iş için idealdir. Günlük temizlikte ise, herhangi bir bitkisel yağ işe yarayacaktır. Ben temizlik sonrası, çok ince bir zeytinyağı katmanı sürmeyi seviyorum.
Domatesle yapılan soslar, limon veya sirke, dökme demirin yüzeyini biraz etkileyebilir. Kısa vadede problem yaratmaz, ama uzun süreli maruz kalma, tavlamayı zayıflatır. Ben, asit içeren yiyecekler pişirirken, stainless steel tavaya yönelmeyi tercih ederim.
Ama eğer dökme demir kullanmak istiyorsanız, sorunsuz kullanabilirsiniz. Sonrasında daha dikkatli temizleyin ve hemen yağlayın, bittabi.
Kullanmayı planlıyorsanız, kapıyı kuru bir yerde tutun. Şimdi ben kendi tavalarımı, tencerelerin yanındaki kapalı dolapta, kağıt havlu üzerine koyuyorum. Bu şekilde hem kolay erişebiliyorum hem de kuru kalıyor.
Uzun süre kullanmayacaksanız, hafif bir yağ katmanıyla kaplayıp, orijinal kutusunda saklayabilirsiniz. Nemli ortamlardan uzak tutun.
Dökme demir bakımı, zamanla otomatik bir hâle gelir. Temel kurallar: sıcakken temizle, kurutup yağla, kuru sakla. Pas oluşursa korkmayın, çelik yünüyle çıkarabilirsiniz. Sabırlı olun ve tavayı sık kullanın; bu, en iyi bakım yöntemidir. Ben kendi tavalarımı her hafta en az 2-3 kez kullandığımda, hiç problem yaşamadığımı söyleyebilirim. Başında zor gelecek belki, ama bir ay sonra rutin haline dönüşecektir.