Dökme demir tavalar hakkında konuşmaya başladığımda insanların ilk sorusu genellikle "bu tavalar pas tutuyor mu?" oluyor. Evet, tutabiliyor. Ama işin garip tarafı, bu pas aslında tavayı koruyup yemeklerin daha iyi pişmesini sağlayan bir katman. Evde dökme demir tava pas yapmayı öğrendiğimde, aldığım ucuz tavayı nasıl profesyonel bir araç haline getirdiğimi görmüştüm. Siz de bunu başarabilirsiniz.
Pas, dökme demirin yüzeyine yağ ile yapılan ısıl işlem sonucu oluşan koruyucu bir tabakadır. İlk kez duyuyorsanız şöyle düşünün: bu katman, tavanın pas tutmasını önleyen doğal bir bariyer görevi görür. Aynı zamanda antiadhezyonlu bir özellik sağlar, yani yemekler tavada daha az yapışır.
Fabrika çıkışı dökme demir tavalar genellikle temel bir pas ile gelir. Ama bunu güçlendirmek ve kendi ihtiyaçlarınıza göre iyileştirmek tamamen sizin elinizde. Kendi elleriyle pas yapan birisi, tavaya karşı farklı bir bağlantı hissetmeye başlıyor. Sanki tavaya sahip olmuş hissine kapılıyor.
Evde pas yapmak için birkaç seçenek var. Hangisini seçeceğiniz zamanınıza, sabrınıza ve kullanabileceğiniz araçlara bağlı. Her yöntemin kendi avantajları var.
| Yöntem | Süre | Zorluk Seviyesi | Sonuç Kalitesi | En İyi İçin |
|---|---|---|---|---|
| Ocakta Pişirerek | Haftalar | Kolay | Orta | Günlük kullanım |
| Fırında Çoklu Tabakalar | 3-4 saat | Orta | Yüksek | Hızlı sonuç isteyenler |
| Yağda Kızartarak | 2-3 hafta | Orta | Yüksek | Daha kalın pas isteyenler |
Ben ilk olarak bu yöntemi denemiştim çünkü ekstra bir şey gerekmiyor. Tavayı temizleyip kuruladıktan sonra her yemek pişirirken az miktarda yağ kullanıyorsunuz. Ayçiçek yağı, fındık yağı, zeytinyağı—kullandığınız her yağ zamanla tavanın üzerinde ince tabakalar oluşturuyor.
Bu yöntemin güzelliği, tavanızı normal kullanırken pas yapmanız. Biraz sabır gerektiriyor ama en doğal sonucu veriyor. Düşünün ki her pişirdiğiniz yumurta, her kavrulan soğan, tavanızı daha iyi kılıyor.
Eğer birkaç saate çabuk bir pas istiyorsanız, fırın yöntemi mükemmel. Tavanı temizledikten sonra hafif yağla ovüyorsunuz—ve burada kritik nokta geliyor—aşırı yağ kullanmamak önemli. Fazla yağ akıyor ve tavada eşit bir kaplamaya sahip olamıyorsunuz. Kağıt havlu ile fazla yağı temizleyin.
180-200°C'de yaklaşık 15-20 dakika fırında pişirin. Çıkarın, soğumaya bırakın ve bir kez daha yağlayıp fırına sokun. Bunu 3-4 kez tekrarlayın. Her katman, bir öncekisine yapışarak daha güçlü bir pas oluşturuyor.
Bu, profesyonel mutfaklarda sıkça görülen yöntem. Tavayı kızgın yağa daldırıyor, sonra çıkarıp soğuyor ve tekrarlıyorsunuz. Çok etkili ama işleme ve güvenlik açısından biraz daha dikkat gerektiriyor. Kızgın yağ söz konusu olduğu için yanılma riski var.
Bu soruyu çok duydum. Dürüst olmak gerekirse, yüksek dumanlı noktasına sahip yağlar daha iyi sonuç veriyor. Ayçiçek yağı, kanola yağı, fındık yağı—bunların hepsi işe yarıyor. Zeytinyağı ise daha düşük dumanlı noktasına sahip olduğu için tek başına pasa uygun değil, ama normal pişirme sırasında kullanabilirsiniz.
Yeni bir dökme demir tava aldığınızda, önce iyice temizleyin. Üreticinin koruma katmanını sabunlu sıcak suyla yıkayın—evet, sabunla yapabilirsiniz. Kuruladıktan sonra pas yapma işine başlayabilirsiniz. İlk pas katmanı, o tavanın hayatında en önemli olanıdır.
Pas yaparken bazı yanılgılara düşülüyor. Çok yağlı bir tava kullanmayın—bu yapışkanlığa neden olur. Asla pasta taşırken veya temizlerken bol su kullananlardan olmayın, çünkü bu pas katmanını zayıflatır. Pas yapma sırasında tavayı çok sık hareket ettirmeyin, katmanlar düzgün oluşmuyor.
Pas yaptıktan sonra, tavanızı iyi tutmanız gerekiyor. Her kullanımdan sonra sıcak su ve yumuşak bir fırça ile temizleyin. Kesinlikle bulaşık makinesine koymayın. Yemek pişirdikten sonra tavayı iyice kurutun, aksi takdirde pas alanlarında pas çiçeklenmesi başlayabilir.
Dökme demir tava pas yapmanız ve bakım yapmanız, bu tavanın yüzlerce yıl dayanabileceğini düşündüğümüzde vakit ve enerji harcamaya değer. İlk kez yaptığımda sonuçu görünce ne kadar haklı olduğumu anlamıştım.