İlk kez döküm bir tava aldığımda, tavlamadan bahsedilmesinin ne anlama geldiğini bilmiyordum. Satıcı "yeni tavanızı tavlamanız gerekir" dedi, ben de kafamda soru işareti kaldı. Sonra öğrendim ki, bu adım tavanızın ömrünü uzatacak ve yapışkan bir yüzey oluşturacak tek şey. Bugün bu bilgiyi sizinle paylaşmak istiyorum.
Tavlama, basit bir deyişle döküm tavanın boş, metal yüzeyine yağlı bir koruyucu tabaka oluşturma işlemidir. Fabrikadan çıkan yeni döküm tavalar çoğu zaman açık metal rengindedir ve nem, asit ve oxidasyona karşı savunmasızdır. Tavlama işlemi sayesinde tavanın üzerine polimerize yağ katmanı oluşur. Bu katman sadece yapışmaz bir yüzey sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tavanı pas tutmasından korur.
Döküm demir tavanın tavlaması tek seferde bitmez. Her pişirme sonrasında, tava doğru temizlenip kurulandıktan sonra hafif bir yağ katmanı uygulanırsa, tavlama katmanı zamanla kalınlaşır ve daha kuvvetli hale gelir. Bu yüzden eski döküm tavalar genellikle yeni olanlardan daha iyi performans gösterir.
Tavlamayı iki farklı şekilde yapabilirsiniz: fırında veya ocakta. Her yöntemin avantaj ve dezavantajları vardır.
| Yöntem | Sıcaklık | Süre | Avantajları | Dezavantajları |
|---|---|---|---|---|
| Fırın Tavlaması | 180-200°C | 30-45 dakika | Daha eşit tavlama, birden fazla katman yapılabilir, daha düzgün sonuç | Enerji tüketimi, fırının meşgul olması, daha uzun bekleme |
| Ocak Tavlaması | Orta-yüksek ısı | 5-10 dakika | Hızlı, kolay, az enerji kullanımı | Daha az eşit tavlama, tek katman yapılması gerekir, kontrol zor |
Ben şahsen fırında tavlamayı tercih ederim. Neden? Çünkü sonuç daha eşit ve dayanıklı oluyor. Ama evde basit bir tavlama yapacaksanız, ocak yöntemi de işe yarar.
1. Tavanızı temizleyin: Yeni tavanız fabrikada koruma amaçlı bir balmumu veya kaplama ile gelebilir. Sıcak su ve sert bir fırça ile bu tabakayı tamamen çıkarın. Iyice kurutun.
2. İnce bir yağ tabakası uygulayın: Tüm tavayı (içini, dışını, sapını) yağ ile kaplayın. Pamukluk bir bezle veya kağıt havlu ile sürün. Bitkisel yağ, ayçiçek yağı ya da nötr bir yağ kullanabilirsiniz. Tutsak yağların (zeytinyağı, tereyağı) noktasal yanma riski yüksektir, önerilmez.
3. Fazla yağı silin: Çok önemli bu adım. Tava çok kapalı görünmemelidir. Hafif bir parıltı yeterlidir. Fazla yağ yapışkan kalıntılar bırakır.
4. Fırına koyun: Ters çevrilmiş tavayı 180-200°C preisıtılmış fırına yerleştirin. Altına bir tepsiye alüminyum folyo koyun, çıkabilecek damlalar için. 30-45 dakika pişirin.
5. Soğumaya bırakın: Fırında soğumasını bekleyin. Çıkardıktan sonra tutamayacak kadar sıcak olacaktır. Tamamen soğudu mu, yukarıdaki işlemi 3-4 kez daha tekrarlayın. Her katman kalınlaştırır.
Hızlı bir tavlama istiyorsanız: Tavanızı orta ısıda ocağa koyun. Birazcık yağ sürün. Hafif tütümlenmeye başladığında (yanmasına değil) ateşten çekip soğumaya bırakın. Bu teknik daha basit ama tek katmanla sınırlıdır.
İlk tavlamanız yaptıktan sonra, tavayı kullanmaya başlayabilirsiniz. Fakat unutmayın: tavlama katmanı zamanla kalınlaşır. Her pişirmeden sonra sıcak su ve yumuşak bir fırçayla temizleyin, kurutun ve çok hafif bir yağ katmanı sürün. Bu rutin tavlama katmanınızı güçlendirecektir.
Döküm tavalarla ilgili diğer bakım konuları hakkında daha fazla bilgi almak istiyorsanız, döküm demir tava tavlama ve bakım adımları rehberine göz atabilirsiniz.
Döküm tava tavlama, ilk bakışta karmaşık görünse de aslında oldukça basit bir işlemdir. Evet, zaman alır, evet biraz zahmetlidir. Fakat bunu bir kez düzgün yaptığınızda, tavaya düzgün davrandığınız sürece, yıllarca (belki hayat boyu) sizinle kalacak kusursuz bir pişirme yüzeyi elde edersiniz. Bunun yerine başka bir tava almaktan çok daha ekonomik, çok daha sevgi dolu bir yatırımdır.