Mutfağımızda yıllardır kullandığımız tavalar aslında birer dosttur. Ancak zamanla teflon kaplaması aşınır, paslanır veya çizilir. İşte tam burada birçok kişi hata yapıyor: tavanın hayatı bittiğini düşünerek atıyor. Oysa bir eski tava restore yenileme işlemi ile bu sevgili araçları hayata geri kazandırabilirsiniz.
Ben de ilk başta aynı hissi yaşadım. Annemden kalma döküm tavanın yüzeyi pas tutmuş, rengi koyulaşmıştı. Çöpe atmak üzereydim ki, bir arkadaş önerdi: "Neden restore etmiyorsun?" O gün yaptığım tava restore yenileme işleminden sonra, o tava hâlâ benim favorim. Şimdi bu deneyimi sizinle paylaşmak istiyorum.
Tava restore işlemi, tavanın malzemesine göre değişiklik gösterir. Döküm bir tava ile teflon kaplamalı bir tavayı aynı şekilde restore edemezsiniz. İlk adım, elinizde ne tür bir tava olduğunu belirlemektir.
Döküm tavalar restore işlemine en uygun olanlarıdır. Pas tutmuş bir döküm tavanız varsa, hiç endişelenmeyin. Restorasyonu tamamen mümkündür.
İlk aşama: Tavanın dış yüzeyindeki pas ve kir tabakasını çıkarmak. Ben bunun için çelik talaş ve bir fırça kullanıyorum. Elektrikli matkap ile çelik fırça takısı da işi hızlandırır. Pas tamamen çıkana kadar sabırla ovalıyorum.
İkinci aşama: Temizlik. Sıcak su ve deterjanla iyi şekilde yıkıyorum. Herhangi bir metal parçacığı kalmadığından emin olmak çok önemli.
Üçüncü aşama: Tavlama. Bunu mutlaka yapmam gerekiyor. Döküm tavaları 120-200 santigrat dereceye kadar ısıtarak, hafif bir yağ tabakası uyguluyorum. Ovunu kullanarak fazla yağı silerim ve tekrar ısıtıyorum. Bunu 3-4 kez tekrarlıyorum. Bu işlem tavaya doğal bir koruma tabakası oluşturuyor.
Teflon kaplaması aşınan bir tavanız varsa, tam restore işlemi daha sınırlı olur. Aşınan kaplamanın altındaki metal görülüyorsa, o tava için yeni teflon kaplama seçeneği vardır, ancak bu pahalı olabilir.
Hafif aşınma durumunda: Tavanın iç yüzeyini iyice temizledikten sonra, pişirme işleminden önceki ilk birkaç kullanımda yağ veya tereyağı uygulanması faydalı olur. Böylece doğal bir koruma tabakası oluşturulur.
Bu tavalarda kaplama tamamen çatlamış veya ayrılmışsa, maalesef kaplama yenileme işlemi evde yapılamaz. Ancak küçük çizikler varsa, halen kullanılabilir durumdadırlar.
| Tava Türü | Restore Kolaylığı | Tavsiye Edilen Yöntem | Maliyet |
|---|---|---|---|
| Döküm Demir | Çok Kolay | Pas temizliği + tavlama | Düşük |
| Teflon (hafif aşınma) | Kolay | Temizlik + yağlama | Düşük |
| Teflon (ağır hasar) | Zor | Profesyonel kaplama veya değiştirme | Yüksek |
| Granit/Seramik (küçük hasar) | Kolay | Dikkatli kullanma | Yok |
| Granit/Seramik (ağır hasar) | Çok Zor | Değiştirme | Yüksek |
Adım 1 - Çelik Talaş Veya Fiziksel Temizlik: Kaba pas ve kir için çelik talaş, teraş veya elektrikli fırça kullanın. Tavanın iç yüzeyine zarar vermeye dikkat edin.
Adım 2 - Kimyasal Temizlik: Beyaz sirke ve baking sodası karışımı döküm tavalar için harika çalışır. Birkaç saat bekletip ovaya temizleyin.
Adım 3 - Kurutma: Mutlaka tamamen kurutun. Kalan nem pas oluşmasına neden olur.
Adım 4 - Yağlama/Tavlama: Döküm tavalar için, fırında veya ocakta hafif ısıtma yaparak yağ tabakası oluşturun. Bu adım çok önemlidir.
Adım 5 - Rutin Bakım: Restorasyondan sonra, tavanızı düzenli olarak kullanın ve temiz tutun. Nemli ortamda tutmayın.
Bazen restore etmek mantıklı değildir. Eğer tavanın taban kısmı çarpık, delik var veya kapı kısmı kırılmışsa, bu artık restore edilemez. Bu durumda yeni bir tava almak daha akılcı bir seçimdir.
Eski tavanızı restore etmeyi başarırsanız, çevre dostu bir tercih yapmış olursunuz. Ayrıca nostalji ve ekonomi açısından da kazançlı. Benim döküm tavanım 15 yıldır bu şekilde hizmet veriyor ve hiç pişmanlık duymadım.