Gözleme tavaı, mutfakta en çok kullanılan kaplardan biri. Ben de yıllardır gözleme yapıyorum ve başlarda bu tavayı nasıl bakım yapacağımı bilmiyordum. Sonra anladım ki, doğru bakım sadece tavanın ömrünü uzatmakla kalmıyor, her seferinde daha iyi sonuç veriyor. Gözleme tavaı bakımı aslında basit ama dikkat gerektiren işlerin toplamından oluşuyor.
Gözleme tavaları düz, düşük kenarlı ve genellikle çapı 30-40 santimetre arasında olan kapılar. Çoğunlukla döküm demir, granit kaplamalı veya seramik kaplamalı olurlar. Her malzemenin kendine ait bakım gereksinimleri var.
Bu tavalar yoğun kullanıma maruz kalır. Sıcak yağ, hamur, tuz ve asidik maddelerle temas eder. Eğer bakımını düzgün yapmazsanız, kaplamalar ayrılır, paslanır veya yapışkanlık kaybedilir. Kısacası, ufak ihmallerle uzun vadede büyük sorun çıkar.
Hangi tavaya sahip olduğunuza göre bakım yöntemi değişir. Aşağıdaki tablo, en yaygın gözleme tavaı türlerinin bakım gereksinimlerini gösteriyor:
| Tava Türü | Günlük Temizlik | Derinlemesine Bakım | Saklama |
|---|---|---|---|
| Granit Kaplamalı | Sıcak suyla yumuşak bez, hiç kimyasal kullanmayın | Ayda bir kez zeytinyağı ile ovalayın | Kuru ve serin yerde, diğer kaplardan ayrı |
| Seramik Kaplamalı | Ilık suyla hassas sünger, asla metal fırça değil | Her 3 ayda bir zeytinyağı ile ovalayın | Yüksek nem ve ışıktan uzak yer |
| Döküm Demir | Sıcakken kuru bezle silin, su çok az | Her kullanımdan sonra hafif yağ ile ovalayın | Nem olmayan yerde, zeytinyağlı bez arasında |
Hemen Sonrası (Tavayı Sıcakken): Kullanıp bitirdikten hemen sonra kuru bir bezle tavanın tüm yüzeyini silin. Kalıntıları bu şekilde kaldırmak en kolay yoldur. Eğer yapışmış malzeme varsa, çok az su döküp yumuşak bir bezle silin. Metal veya sert fırçayla hiçbir zaman ovmayın.
Soğuduktan Sonra: Tava iyice soğuduğunda, ılık suyla son temizliğini yapın. Seramik kaplamalı tavalar için hiçbir deterjan kullanmayın. Granit kaplamalı tavalarda en fazla çok hafif yağsız sabun kullanabilirsiniz, ama ben hiç kullanmıyorum. Döküm demir tavalar için ise su çok az olsun – hemen kurulanabilecek kadar.
Kurulama: Temizlikten sonra kesinlikle kuru bir bez veya mutfak kağıdı ile tamamen kurulatın. Nem bırakıldığında özellikle döküm tavalar pas tutuyor.
Günlük temizliğin ötesinde, haftada bir kez daha derinlemesine bakım yapıyorum. Tavaları ılık suyla iyice yıkadıktan sonra, zeytinyağı veya gözleme yapmaya uygun beslenme yağı (hindistan cevizi yağı gibi) ile hafifçe ovalıyorum. Bu işlem kaplamayı korur ve yapışmazlığını arttırır.
Ayda bir kez de tüm yüzeye yağ masajı yapıyorum. Özellikle döküm demir tavalar için bu çok önemli. Yağı tüm tarafa eşit dağıtıp 10-15 dakika durmaya bırakıyorum, sonra da soft bir bez ile cilalaşıncaya kadar ovalıyorum. Bu işlem tavanın üzerinde koruyucu bir tabaka oluşturuyor.
Yıllardır bu işi yapan biri olarak, pek çok yanlış karşılaştım. En büyük hata, tavaları makine bulaşığına koymaktır. Sıcak su ve kuvvetli mekanik temizlik kaplamaları çabuk harap eder. Ayrıca, usaland deterjanlar yapışmaz kaplama tabakasını erode eder.
Bir diğer sık hata, metal spatula veya sert fırça kullanmaktır. Kaplamaları derinden yaralanır ve yapışmazlık hemen kaybolur. Ben daima silikon veya ahşap aletler kullanıyorum.
Aşırı sıcaklıkta depolama da sorun yaratır. Eğer tavanız dolaptan direkt olarak kullanılıyor ve her gün sıcaksa, kaplama zamanla kırılganlık kazanır. Kuru, nispeten serin bir yer tercih edin.
Eğer kaplamada küçük çizikler veya ayrılmalar başladıysa, tavanızı çok sıcaklıkta kullanmayın. Orta ısıda daha iyi sonuç alırsınız zaten. Kaplamada daha geniş ayrılmalar varsa, tavanın ömrü sona ermek üzere demektir. Bu noktada yeni bir tava düşünmek gerekebilir.
Gözleme tavaı bakımı, zamanınızın biraz bölümünü alır ama sonuç çok değer. Düzgün bakılan bir tava 10-15 yıl rahatça kullanılabilir. Her kullanışında da daha iyi sonuç verir. Başta zor görünen rutini bir kez başladığınızda, it otomatikleşir ve hiç yük hissetmezsiniz.