Yıllardır mutfakta kullandığım tavalarda fark ettim ki, taban düzlüğü aslında çok küçük görünen ama büyük sorunlar yaratabilecek bir detay. Eğer tava tabanı ocağa tam olarak oturmuyorsa, ısı eşit şekilde dağılamıyor. Bu da yemeklerin bir tarafında yanıp diğer tarafında çiğ kalmasına, hatta gazın boşa harcanmasına neden oluyor.
Yeni bir tava alırken bunu kontrol etmeyi alışkanlık haline getirdikten sonra, mutfakta geçirdiğim zamanı ve enerji faturasını nasıl azalttığımı fark ettim. Düzgün tabanlı bir tava, sadece daha iyi sonuçlar vermekle kalmıyor, aynı zamanda daha uzun ömürlü oluyor. Çünkü eğri tabanlar zamanla daha da kötüleşiyor ve indüksiyon ocağlara zarar bile verebiliyor.
En basit ve hemen her evde bulunabilecek yöntem bu. Tavanı ters çevirip düz bir zemine (mutfak tezgahı gibi) koydum. Ardından cetvel veya mezurayı taban kenarından başlayarak ortaya doğru ilerletiyorum. Eğer cetvel tabanın ortasından geçebiliyorsa, taban eğri demektir. Tam düz bir tabanda cetvel taban kenarlarına değdiği halde ortaya yaklaştıkça boşluk bırakır.
Bu yöntem göz kararı yapabileceğinden, kesinlik arıyorsan sonraki adıma geçebilirsin. Ama hızlı bir kontrol için oldukça etkili.
Tavanın ters tarafını temiz bir şekilde kurulayıp, çok düz bir zemine koydum. Ardından birkaç damla suyu tabanın çeşitli noktalarına damlatım. Su damlaları bütün yüzeyde eşit şekilde duruyor mu diye gözledim. Eğer su, tabanın bazı yerlerinde toplanıp havuzlar oluştuyorsa, o kısımlar eğik demektir.
Bu test özellikle granit kaplamalı tavalar için çok uygun. Çünkü işleme srasında ortaya çıkabilecek küçük farklılıkları belirlemek daha kolay oluyor.
En gerçekçi kontrol yöntemi elbette tavayı gerçek şartlarda test etmek. Tavanı ocağa koydum ve küçük bir ateşte izledim. Eğer tava kaynıyor gibi davranıyor veya bir köşesi ateşten uzakta kalıyorsa, tabanında problem var demektir. Özellikle elektrik ocaklarında bu çok açık görülüyor.
Gazlı ocaklarda ise tavanın dört ayağının da aynı anda ocağa değip değmediğini kontrol edebilirsin. Eğer sadece kenarlar değiyorsa, orta kısım kaynıyor demektir.
| Tava Türü | Düzlük Toleransı | Kontrol Yöntemi |
|---|---|---|
| Teflon Kaplamalı | Çok katı | Cetvel + Su damlası |
| Seramik Kaplamalı | Katı | Cetvel + Ocak testi |
| Döküm Demir | Biraz daha esnek | Su damlası + Ocak testi |
| Paslanmaz Çelik | Çok katı | Cetvel + Ocak testi |
| İndüksiyon Uyumlu | Çok katı | Cetvel (zorunlu) |
İndüksiyon ocaklar söz konusu olduğunda bu kontrol neredeyse zorunlu hale geliyor. Çünkü indüksiyon tekeri ile tavada tam temas olması gerekiyor. Eğri bir taban, ısı aktarımını tamamen engellemiş olabilir.
Eğer yeni bir tava almayı düşünüyorsan, satın alma anında bu kontrolü yapmanı tavsiye ediyorum. Mağazada çalışanlardan düz bir tezgah isteyip, tavanı ters çevirmeyi hiç çekinme. Hatta cetvelleri bile yanında taşıyan müşteriler gördüm ve hiç birisi garip bakış almamıştı.
Online satın alma durumunda ise, satıcıdan tabanın "tam düz" olup olmadığını açıkça sor. Kaliteli üretim yapan firmalar bunu garantiyle belirtirler. Ayrıca, dönem tavanın taban kalınlığına da bakmanı unutma. Çünkü ince tabanlı tavalar, ne kadar yeni olsalar da zaman içinde daha hızlı eğrilme eğilimi gösteriyorlar.
Eğer zaten evinde kullandığın bir tavada bu sorunu fark ettiysen, birkaç seçeneğin var. Eğer henüz kullanmadıysan ve iade süresi içindeysen, hiç tereddüt etmeden iade et. Kullanılmış bir tavadaysa, kullanmaya devam etmek mümkün ama verimsiz. Gastronomi profesyonelleri genellikle bu tavalardan kurtulup yenilerini satın alıyorlar.
Döküm demir tavalar hakkında biliyorsan, bu tür tavalar bazı durumlarda tavlama işlemi sırasında düzeltilmeye çalışılabiliyor. Ama teflon veya seramik kaplamalı tavalar için ne yazık ki çözüm yok.
Tava seçiminde taban düzlüğü, bazen göz ardı edilen ama mutfak deneyimini gerçekten etkileyen bir faktör. Bir tavanın fiyatı yüksek olması, kaliteli malzemeden yapılması hiç de tabandan problem olmayacağı anlamına gelmiyor. Bu yüzden satın almadan önce mutlaka bu kontrollerden en az birini yapmayı alışkanlık haline getir. Kendi deneyimlerime dayanarak söyleyebilirim ki, bu beş dakikalık kontrol, seni uzun yıllar boyunca huzurlu pişirme deneyiminden mahrum etmeyecek.