Mutfakta en sık karşılaştığım durumlardan biri, insanların hasar görmüş tavalarla ne yapacağını bilememesi. Çizikler, çatlaklar, kabarıklar… Her biri farklı bir problemi işaret ediyor ve her birinin çözümü de değişiyor. Bu rehberde, hasar görmüş tava konusunda sizin de merak ettiğiniz soruları açıklığa kavuşturmaya çalışacağım.
Bunu cevaplamak için öncelikle tavamızın ne tür bir kaplayıcı veya malzemeden yapıldığını bilmemiz gerekiyor. Kaplamalı tavalar (teflon, seramik vb.) söz konusu olduğunda, çizikler daha ciddi bir sorundur. Çünkü kaplama tabakanın altındaki malzeme (genellikle alüminyum) açığa çıkar. Eğer teflon kaplamanız ciddi şekilde çizilmişse, kaplayıcı parçacıkları yemeğinize karışabilir.
Döküm demir veya paslanmaz çelik tavalarınızda ise durum farklıdır. Bu tavalarındaki çizikler, malzemenin işlevselliğini etkilemez. Hatta döküm tavalarınızda çizikler, uzun yıllar kullandığınızın ve iyi bakıldığının işaretidir.
Kişisel tavsiyem: Kaplamalı tavalarınızda görülebilir çizikler varsa, onları mutfakta kullanmaya devam etmeden önce değerlendirmeniz lazım. Eğer çizikler yüzeysel ve birkaç tane ise sorun yok. Ama çok sayıda derin çizik varsa, o tavayla pişirilen yemekler için yeni bir tava satın almayı düşünün.
Bu çok yaygın bir sorun ve ben de yaşadım. Teflon kaplaması soyulması, genellikle iki nedene bağlanır: metalik mutfak aletleri kullanmak veya tavaı çok yüksek ısıda kullanmak. Soyulan kaplamanın parçacıkları yemeğe karışabilir ve bu da ideal değildir.
Eğer soyulma az miktardaysa, belki de az daha kullanabilirsiniz. Ama soyulma geniş bir alanda gerçekleştiyse, o tavayla artık pişirme yapmamayı tavsiye ederim. Çünkü soyulan teflon parçacıkları beslenme açısından istenmeyen bir durumdur.
Tavamızın tabanında kabarıklar görülüyorsa, bu tavaın ısıyı artık eşit şekilde dağıtamadığı anlamına gelir. Genellikle alüminyum tavalar ve çok ucuz tavalar bu sorunu yaşar. Kabarıklı tabanlar üzerine tava düz bir ocakta oturmaz, sallantılı bir şekilde durmaya başlar.
Pişirme kalitesi açısından bunu tolere etmek zordur. Bir tarafta yemek daha hızlı pişer, diğer tarafta daha yavaş. Döner tavalar veya ızgara tavaları kullanıyorsanız, bu kabarıklık daha da belirgin hale gelir. Böyle bir tavayı uzun süre kullanmaya çalışmak yerine, yeni bir tava almayı düşünün.
Paslanmaz çelik tavalarınızda kahverengi veya gri renkli alanlar görüyorsanız, bunlar genellikle mineral birikintileri veya oksidasyon izleridir. Kötü haber şu ki, bunlar tamamen kaldırılamayabilir. İyi haber ise, bu tavamızı kullanmaktan alıkoymaz.
Temizlik için sirke ve baking sodası karışımı veya ticari paslanmaz çelik temizleyicileri kullanabilirsiniz. Eğer renkli alanlar sonradan oluştursa da, tavamızın işlevselliği hiç etkilenmez.
Seramik kaplamalı tavalar oldukça popüler. Ancak seramik kaplama çatlaklar oluşturursa, durum biraz daha karmaşıktır. Çatlaklar, suyun tavamızın içine sızmasına sebep olabilir ve bu da kaplama altındaki malzemeyi zamanla bozar. Ek olarak, seramik parçacıkları yemeğe karışma riski vardır.
Çatlağın boyutu ne kadar küçük olursa olsun, seramik kaplamalı bir tavada bu sorunu görmüşseniz, o tavayla pişirme yapmamayı şiddetle tavsiye ederim.
| Hasar Türü | Teflon/Seramik Kaplamalar | Paslanmaz Çelik | Döküm Demir |
|---|---|---|---|
| Çizikler | Kullanmayın (kaplamanın soyulması riski) | Sorun değil, güvenli | Sorun değil, güvenli |
| Kabarıklık/Şişme | Kullanmayın (ısı dağılımı bozuk) | Kullanmayın (ısı dağılımı bozuk) | Çok nadir, sorun değil |
| Renkli Birikintiler | Temizleyin, kullanabilirsiniz | Temizleyin, kullanabilirsiniz | Normal, kullanabilirsiniz |
| Çatlaklar | Kullanmayın (parçacık riski) | Çok nadir | Çok nadir |
Hasar görmüş tava kullanıp kullanmamak konusunda net bir kural vardır: Eğer kaplamalar veya yapı bütünlüğü etkilenmişse, ve bu da sağlık riski oluşturuyorsa, o tavayla pişirmeyin. Bir tavayı elden çıkarmak maliyetli gibi görünse de, sağlıksız yemek tüketmenin maliyeti çok daha yüksektir.
Uzun ömürlü tavalar satın almayı tercih ediyorum. Kaliteli bir paslanmaz çelik veya döküm demir tava, hasar görmek çok nadirdir. Ve görmüş olsa bile, çoğu zaman işlevselliğini kaybetmez. Kaliteli bir tavaya yatırım yaparsanız, hasar görmüş tava sorunu pek yaşamazsınız.