Somun pişirmek için tava seçerken derinlik faktörünü gözden kaçıranlar çoğu zaman hayal kırıklığına uğruyor. Hamur şekli bozuluyor, pişme eşitsiz oluyor, ya da en kötüsü tavada yapışıp kalıyor. Ben de başlarda bu hatayı yaptım; hatta daha büyük tavalar daha iyidir diye düşünmüştüm. Oysa somun tutunma tava seçiminde derinlik, kullanılacak malzemenin cinsi kadar önemli olduğunu fark ettim.
Somun, hamuru şekillendirdikten sonra usta bir dans gerektirir: ne çok sıcak, ne çok soğuk ortamda kalmalı, yüksekliğini korumalı ama aynı zamanda eşit şekilde pembe-kahverengi rengini almalıdır. İşte bu denge derinlik sayesinde sağlanır.
Çok sığ bir tavada (5-6 cm derinlik) hamur fırında yükselirken tavanın kenarlarına çarpar ve şekli bozulur. Üstelik yan kısımlar çok hızlı kızarırken içi ham kalabilir. Çok derin bir tavada (10 cm üstü) ise hamur yeterince ısıdan yararlanmaz, mantarlanması gerektiği yerde üzümü olur.
Somun için ideal derinlik aralığında çalıştığınızda, hamur rahat bir şekilde şişip kabarır, her tarafı eşit şekilde ısıya maruz kalır ve o çok arzu edilen çıtır kabuğun altında nemli bir iç elde edersiniz.
| Derinlik | Tavada Kalacak Hamur Miktarı | Pişme Süresi | İdeal Kullanım | Çıktı Kalitesi |
|---|---|---|---|---|
| 5-6 cm (Sığ) | 200-300 gr | 25-30 dakika | Küçük, hızlı ekmekler | Şekil bozulma riski, katı yapı |
| 7-8 cm (Orta) | 350-450 gr | 35-40 dakika | Standart somun, pide | Düzgün kabarama, ideal iç yapısı |
| 9-10 cm (Derin) | 500-600 gr | 40-50 dakika | Büyük Türk somunu, çabuk ekmek | Daha nemli yapı, içi yumuşak |
Gördüğünüz üzere, orta derinlik (7-8 cm) çoğu ev kullanıcısı için altın ortayı sunuyor. Ne çok sığ ki hamur sıkışsın, ne çok derin ki pişme sorunları yaşanır.
Tavaların yapılmış olduğu malzeme de derinlik kararınızı etkilemelidir. Seramik kaplamalı tavalar, ısıyı daha hızlı ilettikleri için biraz daha sığ modellerde başarılı sonuçlar verebilir. Granit tavalı modeller ise ısı dağılımında daha dengeli olduğundan ortanın biraz altında bir derinlik de yeterli gelebilir.
Döküm tavalar, yavaş ve eşit ısıtmaları sayesinde, daha derin modellerde dahi çıtır kızartma yapabilir. Paslanmaz çelik tavalar ise biraz daha teknik bir yaklaşım istiyor; derinliği orta seviyede tutmak, ısı kontrolünü sağlamak açısından akıllıca bir hareket.
Eğer sadece aileniz için, haftada bir-iki defa somun pişiriyorsanız, 7-8 cm derinlik tamamen sizin için. Standart bir hamur poriyonunu rahat ettirir, pişirme süresi makuldür ve sonuç daima memnuniyet verici olur.
Daha sık pişiriyorsanız ve değişik büyüklüklerde hamur hazmanlıyor olabilirsiniz, iki farklı derinlikte tava bulundurmakta fayda var. Biri 6-7 cm, öteki 9 cm civarında olabilir. Böylece hamur miktarınıza göre seçim yapabilir, her seferinde mükemmel sonuç alabilirsiniz.
Tavada tutunma sorunları yaşıyorsanız, malzeme kadar derinlik de sorumlu olabilir. Çok sığ tavada hamur sıkışması, çok derin tavada ise eşitsiz pişme tutunma sorununa yol açar. Derinliği optimize ettikten sonra farkı görürsünüz.
Somun tutunma tava derinliği seçiminde aceleci olmayın. Pişireceğiniz hamur miktarını ve sıklığını düşünün, ocağınızın türünü göz önüne alın, tavada kaç adet somun istediğinize karar verin. İdeal 7-8 cm derinlikle başlayıp, kendi deneyimlerinizle ince ayarlamalar yapabilirsiniz. Doğru derinlik, en kaliteli malzemenin kadar, hatta bazen daha çok fark yaratır.