Somun pişirmesi tavada sıcaklık ayarı konusunda, ben de ilk başlarda epey hata yaptığımı itiraf etmeliyim. Sıcaklığı yüksek tutup somuğun dışı yanıyor, içi çiğ kalıyordu. Ya da tam tersi, yavaş yavaş pişiyor, tava içinde bir saat geçiyor. Sonra anladım ki, somuğun tutunmaması ve güzel pişmesi sadece sıcaklık meselesi değil. Tava derinliği, malzemesi, hatta somuğun içeriği de rol oynuyor.
Tavada somun tutunması genellikle iki nedenle başına gelir benim. Birincisi, sıcaklık çok düşük olduğu için mayalı hamur tava tabanına yapışıyor. İkincisi ise tam tersi, tava yeterince derinlemesine değil, sığ bir model, ve somun içinde hareket edemiyor.
Somuğun tabanı tavaya yapıştığında, dış kabuğu iyice kavrulmuş oluyor fakat içi henüz pişmemiş kalabiliyor. Bu nedenle sıcaklık ve tava seçimi aslında birbirinden ayrılmaz iki faktör.
Benim deneyimime göre, somun pişirmesi için orta ila orta-yüksek ısı yeterli. Elektrikli ocağınız varsa 6-7 numara aralığında ayarlıyorum. Gazlı ocakta ise alev orta seviyede, tava tabanını iyice ısıtan ama yoğun bir ısı çıkarmayan bir ayar tercih ediyorum.
Parmak kuralı olarak, tavaya su döktüğümde hızlı bir şekilde ufak ufak kaynayıp buhara dönmesini bekliyorum. Eğer su hemen kızıl ateş gibi çıkıp kaynıyorsa, o zaman çok sıcak demektir. Somun dışı koyu kararırken içi ham kalır.
Ideal sıcaklık aralığı 160-180 derece civarında. Ama burada da tava malzemesi belirleyici oluyor. Granit kaplamalı bir tavada bu ısıyı tutması daha kolay, çünkü ısı dağılımı düzenli oluyor. Teflon tavada ise daha dikkatli olmak gerekiyor, çünkü fazla sıcaklık kaplamanın ömrünü kısaltabiliyor.
Tava seçerken pek çok kişi sadece çapa (çapı) düşünüyor, derinliğe bakmıyor. Oysa somun pişirmesi söz konusu olduğunda derinlik çok önemli. Sığ tavada somun içinde yer değiştiremiyor, bir tarafi tavaya yapışıp kalıyor.
Somun pişirmesi için en az 5-6 santimetre derinliği olan tavalar tavsiye ediyorum. 8-10 santimetre derinliğindeki tavalar daha iyidir, çünkü somun her yana hareket edebiliyor, daha homojen bir şekilde pişme sağlanıyor.
Bu nedenle, eğer sadece somun pişirmesi yapacaksanız, düz ve sığ omlet tavası yerine biraz daha derin bir model seçin. Çoğu zaman 24-26 santimetre çaplı, 6 santimetre derinliğindeki tavalar pratik oluyor.
| Tava Türü | İdeal Derinlik | Önerilen Sıcaklık | Pişme Süresi |
|---|---|---|---|
| Granit Kaplamalı | 6-8 cm | 170-180°C | 25-30 dakika |
| Teflon Kaplamalı | 5-7 cm | 160-170°C | 28-32 dakika |
| Paslanmaz Çelik | 7-10 cm | 175-185°C | 25-28 dakika |
| Seramik Kaplamalı | 5-6 cm | 160-165°C | 30-35 dakika |
Tavaya somun koymadan önce, tava tabanına hafif bir yağ ya da tereyağı sürüyorum. Bu sayede yapışması tamamen önlüyorum. Sıcaklığın yeterli olup olmadığını anlamak için de, yağın hemen koyu sarı renk almaya başlamasını bekliyorum.
Somunu tavaya koyduktan sonra ilk 2-3 dakika hiç dokunmuyorum. Bu sürede taban iyice kavrulmuş oluyor. Sonra çevirerek diğer tarafını da aynı şekilde pişiriyorum. Orta ısıda pişirilirse, somun her tarafi eşit şekilde altın sarısı oluyor.
Eğer sıcaklığı çok yüksek tutarsam, dışı koyu kararırken içi çiğ kalabiliyor. Bu durumda ısıyı azaltıp, kapak kapatarak kalan süreyi buharla bitirmek gerekebiliyor. Fakat bu ekstra bir adım olduğu için, baştan düzgün sıcaklık seçmek daha pratik.
Somun pişirmesi için tava seçerken, sadece malzemeye değil, ısı dağılımına da bakıyorum. Taban kalınlığı çok önemlidir. Kalın tabanlı tavalar ısıyı daha eşit dağıttığı için, somun her tarafi benzer şekilde pişer.
Ayrıca, tavaya sahip olduğunuz tava türünün sıcaklık limitini bilmek şart. Teflon kaplamalı tavalar, 200 dereceyi aşan ısıya dayanamayabiliyor. Paslanmaz çelik tavalar ise daha yüksek sıcaklığa dayanıyor.
Eğer sık sık somun pişirecekseniz, granit kaplamalı ya da döküm tavalara yatırım yapmak uzun vadede mantıklı oluyor. Bu tavalar hem ısı dağılımı daha iyidir, hem de daha dayanıklıdır.
Somun tutunması ve iyi pişmesi meselesi, aslında sıcaklık ayarı ile tava derinliğinin doğru kombinasyonundan geçiyor. 160-180 derece arası orta ısı, en az 6 santimetre derinliği olan bir tavada, somuğunuz her zaman güzel çıkacaktır. Tavanızın malzemesine uygun sıcaklığı seçip, taban kalınlığına önem verirseniz, bu sorun tamamen çözülür.