Somun pişirmek söylemesi kolay, ama iyi bir sonuç almak aslında biraz daha teknik. İlk kez somun yaparken en çok karşılaştığım sorun, hamurumun tavaya yapışmasıydı. Hiç unutmuyorum, çok güzel kabaran somunu çıkartmaya çalışırken üst kısmı tava tabanında kalıp geri kalanı eğri açıda kalıyordu. O gün fark ettim ki, sadece iyi bir tarif değil, doğru tava ve doğru sıcaklık da gerekli.
Somun tutunması problemi aslında üç şeyin kombinasyonundan kaynaklanıyor: tavadaki sıcaklık kontrolü, tava malzemesinin yapışkanlık direnci ve hamurun tavaya diyebileceği derinlik. Bunları çözmek istersen benimle oku.
Somunu pişirirken sıcaklığı düşük tutarsan, hamur yavaş yavaş ısınır ve bu süre içinde tavaya yapışma şansı artar. Çok yüksek sıcaklıkta ise dış taraf çabuk kavrulur ama içi ham kalır. Benim deneyimime göre 180-200°C aralığı somun için ideal.
Bu sıcaklık bandında somun dışı hızlı bir şekilde pişmeye başlar, bu da yapışmayı azaltır. Aynı zamanda içi de eşit bir şekilde piştiğini görebilirsin. Ocağında sıcaklık ayarı varsa (elektrikli ocaklar genelde vardır) bunu maksimum seviyeden biraz aşağıya koymanı öneririm. Gazlı ocakta ise orta-yüksek ateşle başla, ilk somun kabardıktan sonra aşağı al.
Somunun tutunmasında sıcaklık kadar, tava derinliği de rol oynar. Çok sığ bir tavada somun sırtında geniş bir alandan tava tabanıyla temas halinde durur. Bu büyük temas alanı yapışmayı arttırır.
Deneyimlerime göre en az 5 cm derinlik somunun düzgün tutunması için gerekli. Bu derinlikte somun, tavada daha dar bir taban alıyla oturur ve yapışma riski azalır. Ayrıca somun kabarıp yükseldikçe, yan taraflardan daha kolay hava dolaşımı sağlanır.
Eğer evinde krep ve omelet yapan sığ tavalar varsa, somun için uygun olmayacağını bilmelisin. Çünkü somunun taraflarını da pişirmen gerekiyor, sığ tavada bu mümkün olmuyor.
Şimdiye kadar sıcaklık ve derinlikten bahsettim, ama tavada hangi malzemenin olduğu da önemli. Teflon kaplamalı tavalar somun için iyi seçim. Kaplamalar yapışmayı minimize ediyor ve somunun tabanı çok da koyu kızartılmadan pişirilebiliyor.
Granit veya seramik kaplamalı tavalar da iyi çalışır. Döküm demir tavayı somun için tercih etmiyorum, çünkü iyice tavlanmamış bir döküm tavada yapışma sorunu çok daha fazla ortaya çıkabiliyor. Paslanmaz çelik tavada ise somun yapmak mümkün ama tavaya yağ sürmeyi çok ciddiye almanız gerekir.
İşte benim tarafımdan yapılan bir karşılaştırma:
| Tava Türü | Önerilen Sıcaklık | Derinlik Önerisi | Yapışma Riski | Genel Başarı |
|---|---|---|---|---|
| Teflon Kaplamalı | 180-200°C | 5+ cm | Düşük | Çok İyi |
| Seramik Kaplamalı | 180-200°C | 5+ cm | Düşük-Orta | İyi |
| Granit Kaplamalı | 180-200°C | 5+ cm | Orta | İyi |
| Döküm Demir | 175-190°C | 5+ cm | Yüksek | Orta |
| Paslanmaz Çelik | 180-200°C | 5+ cm | Yüksek | Orta |
Pratik olarak yapman gerekenler şöyle:
Somun tutunması sorunu yaşayan biri olarak söyleyebilirim ki, en doğru yol kaliteli bir kaplamalı tava almaktır. Teflon kaplaması olan, en az 5 cm derinliğe sahip ve taban kalınlığı iyi olan bir tava satın alırsan, somunun tutunması problemi büyük ölçüde çözülmüş olacak.
Eğer farklı tava seçenekleri arasında karıştırıyorsan, başka rehberim de yardımcı olabilir. Somun haricinde başka işler için de tavanı kullanacaksan, çok amaçlı bir tava tercih etmelisin. 24-28 cm çapa sahip bir tava, somun ve diğer kızarmış ekmekler için gayet yeterli olacaktır.
Sonunda demek istediğim şu: doğru sıcaklık ve derinlik ile iyi bir kaplamalı tava kombinasyonu, somun tutunması sorununu neredeyse tamamen ortadan kaldırıyor. Bir daha üzülerek somunun tava tabanında kalması ile boğuşmayacaksın.