Tavalarımı seçerken kaplamanın dayanıklılığı hakkında çok düşünüyorum ama satın aldıktan sonra onu nasıl koruyacağım konusunda pek araştırma yapmıyorum. Oysa doğru bakım, tavamın ömrünü iki katına çıkarabiliyor. Son birkaç yılda farklı kaplamalarla çalışma deneyimim sayesinde, size en sık sorulan soruları ve pratik cevaplarını paylaşmak istiyorum.
Çoğunlukla kaplamalı tavalar kullanmaya hemen başlıyor insan. Ama ben ilk kullanimdan önce tava içini ılık suyla ve yumuşak bir bezle temizlemeyi tavsiye ederim. Üretim aşamasında kalan kalıntılar vardır. Daha sonra çok düşük ısıda biraz tereyağ veya zeytinyağı ile hafif bir katman oluşturmak kaplamanın ilk kullanıma hazırlanmasında yardımcı oluyor. Bu adım özellikle seramik kaplamalı tavalar için önemlidir.
Burası gerçekten tavaya, bakıma ve kullanım şekline bağlı. Teflon ve seramik kaplamalar ortalama 2-5 yıl arasında performansını kaybetmeye başlıyor. Granit kaplamalar biraz daha dayanıklı ve 4-7 yıl güzel sonuç verebiliyor. Ama ben şunu söyleyebilirim: iyi bakım yapsan, kaplaması daha da uzun ömürlü olur.
Bu konuda hata yapanların çoğunu görüyorum. Kaplamalı tavalar için kesinlikle metal fırça, sert scrubber veya aşındırıcı temizlik ürünleri kullanılmamalı. Kaplama hemen çizilmeye başlıyor ve işte o zaman sorunlar başlıyor. Ben daima yumuşak bulaşık süngeri, pamuk bez veya silikon fırça tercih ediyorum. Sıcak suyla ılık sabunlu su yeterli oluyor çoğu zaman.
Eğer tavaya yapışmış yemek kalmışsa, soğuduktan sonra biraz sıcak su döküp 10-15 dakika bırakıyorum. Sonra yumuşak bir bezle sileyim, işin çoğu tamamlanıyor. Isıtılmış tavaya aniden soğuk su dökülmesinden de kaçıyorum çünkü bu kaplamada hasar oluşturabiliyor.
Kaplama tamamen yok olduğunda tavayı hemen atmak gerekmiyor. Eğer tava demir veya döküm demir ise, yeni bir katman oluşturmaya başlayabilirsin. Ama teflon veya seramik kaplamalar geri dönmüyor. Bu noktada tavayı farklı amaçlara kullanabilir, mesela odun kaynatmak için veya bahçede başka amaçlar için saklayabilirsin. Ama yemeğe hazırlamak için tavsiye etmiyorum.
Çok sık yapılan bir hata bu. Metal türü kazıyıcılar, metal kaşıklar ve metal spatulalar doğrudan kaplamanın düşmanı. Kaplamalı tavalarla çalışırken mutlaka silikon, bambu veya ahşap eşyalar kullanmalısın. Özellikle seramik kaplamalı tavalar bu konuda daha hassas olabiliyor.
Neredeyse bütün kaplamalı tavalar aslında bulaşık makinesi uyumlu değil. Bulaşık makinesi deterjanları ve yüksek sıcaklıklar kaplamaya zarar veriyor. El yıkamayı tercih etmeliysin. Biliyorum, daha fazla iş ama tavalar daha uzun dayanıyor. Zaten el yıkamak da çok zaman almıyor - birkaç dakika ve bitti.
Tavalarımı mutfakta bir raf üstüne dizili şekilde tutuyor olabilirsin. Ben de öyle yapıyordum ama zaman içinde tavalar birbirlerine çarpıyor ve kaplamada çizik oluşuyor. Eğer birbiri üzerine koyacaksan, aralarına bir kumaş parçası veya kâğıt havlu koymanı öneriyorum. Koruyucu çalar çok az yer kaplar ama fayda sağlıyor.
İlk çizikler ve hafif hasar Teflon tavalar için normal bir şey. Bu noktada ısıyı daha da düşürdüm ve tavayı sadece düşük-orta ısıda kullanıyorum. Kaplama tamamen ayrılıp tavaya metal malzeme temas etmiyorsa, henüz tehlikeli değil. Ama kaplamanın büyük parçaları kopup yemeğe karışmaya başlarsa, kesinlikle kullanmayı bırak.
Ayda bir kez tavaları inceler misin? Ben öyle yapıyorum. Işığın altında kaplamaya bakarım, çizikleri ve hasar alanlarını kontrol ederim. Böylece ne zaman yeni bir tavaya ihtiyaç duyacağımı önceden tahmin edebiliyor ve hazırlanabiliyor. Ani bir tava değişiminin yerine, planlı bir şekilde yapılması daha iyi.
Tavalarının kaplamasına dikkat etmek aslında kolay bir iş. Biraz dikkatli olmakla ve bu ipuçlarını uygulamakla, tavanın en iyi performansını uzun yıllar boyunca almak mümkün. Ben bu şekilde yaptığımda, tavalarım çok daha uzun ömürlü oluyor.