Tavalarımızı satın aldıktan sonra hemen kullanmaya başlamak istesek de, birçoğunun özel bir hazırlık aşaması vardır. Tava koruyucu muamele, özellikle döküm demir ve karbon çelik tavalar için bu kritik ilk adımdır. Yıllar boyunca tavalarımla çalışırken fark ettim ki, bu aşamayı doğru yapan insanlar tavalarından çok daha uzun süre faydalanıyor. Gelin, bu konuda merak edilen soruları birlikte cevaplayalım.
Tava koruyucu muamele, üretim sürecinde kalan oksidasyonu ve pas oluşmasını önlemek için tavaya yağ sürüp ısıya maruz bırakma işlemidir. Fabrikadan çıkan yeni bir döküm demir veya karbon çelik tava, aslında üretim kalıntılarıyla kaplıdır. Bu kalıntıları temizlemeden ve koruyucu bir tabaka oluşturmadan kullanmaya başlarsanız, hızla paslanmaya başlayabilir.
İlk kez döküm demir tava kullanırken bu adımı atladığımda, birkaç gün içinde yüzeyinde kahverengi lekeler görmeye başladım. Bunun yerine uygun bir koruyucu muamele yapılmış olsa, tavamız çok daha iyi başlangıç yapardı.
| Tava Türü | Koruyucu Muamele Gerekli mi? | Neden? |
|---|---|---|
| Döküm Demir Tava | Evet, zorunlu | Pas oluşumuna karşı koruma gerektirir |
| Karbon Çelik Tava | Evet, önerilir | Döküm demir kadar değil ama benzer koruma sağlar |
| Teflon Kaplamalı Tava | Hayır | Kaplama zaten koruma sağlar |
| Seramik Kaplamalı Tava | Hayır | Kaplama önceden uygulanmıştır |
| Paslanmaz Çelik Tava | Opsiyonel | Doğası itibariyle paslanmaya dirençlidir |
| Granit Tava | Hayır | Fabrika kaplama yeterli koruma sağlar |
Adımlar oldukça basittir ama dikkat gerektirir:
İlk muamelenin ardından tavayı hemen kullanmaya başlayabilirsiniz. Ancak, döküm demir tavalarla çalışırken fark ettim ki, ilk kullanımlarda pişirme sırasında biraz daha yağ kullanmak, muameleyi güçlendirir. Her kullanım, aslında bir tür natural tavlama (seasoning) işlemesidir. Zamanla, tavaya oluşan bu karbon tabakası kendiliğinden kalınlaşır ve daha dayanıklı hale gelir.
Eğer tavanız pas tutmuşsa veya yeterli muamele görmemiş hissettiyseniz, prosesi tekrarleyebilirsiniz. Ben yılda bir kez veya iki yılda bir kez döküm demir tavalarımı tazeleyen bir muamele yapmayı tercih ederim.
Yüksek duman noktası (smoke point) olan yağları seçmelisiniz. Zeytinyağı veya tereyağı gibi düşük duman noktalı yağlar kullanılırsa, yağ yanıp karbon benzeri lekeler bırakır. Peanut yağı, avocado yağı veya yüksek ısıya dayanıklı sunflower yağları mükemmel seçimler.
Teorik olarak evet ama uygun değildir. Ocakta tavaya dikey olarak ısı uygulandığı için, muamele eşitsiz olur. Fırında, ısı her yönden eşit dağılır ve daha kaliteli bir sonuç alırsınız. Eğer fırın kullanmak mümkün değilse, tavayı orta ateşte ocakta tutup sık sık çevirerek deneyebilirsiniz, fakat bu risklidir ve yanma ihtimali vardır.
Tavayı hemen normal pişirme işlerine başlayabilirsiniz. İlk birkaç öğünde, biraz daha yağ kullanmak faydalıdır. Zamanla, pişirme sırasında oluşan doğal yağlar bu koruyucu tabakayı daha da güçlendirecektir. Bakımında dikkat edecek olursanız (sert fırçayla kesinlikle temizlemeyin, her kullanımdan sonra hafif yağlayın), tavanız on yıllar boyunca sorunsuz hizmet verecektir.
Döküm demir bir tava satın aldıysanız, ilk adım olarak bu muameleyi yapın. Biraz zaman alsa da, tavaya yapacağınız bu yatırım, ileriki yıllarda size çok fayda sağlayacak. Kesinlikle atlamayacak kadar önemli bir adımdır.