Tava alırken çoğu zaman kaplamaya, taban kalınlığına ya da boyutuna odaklanırız. Ama aslında tavamızın günlük kullanım deneyimini en çok etkileyen unsurlardan biri, farkında olmadan geçip gidebilen bir detay var: sap malzemesi. Ben kendi mutfağımda farklı sap malzemelerine sahip tavalarda pişirme yaptıkça, bu seçimin ne kadar önemli olduğunu anladım.
Bir tavayı kullanan kişinin eline en fazla değen kısım saptır. Eğer sap ısı iletken ise, elleriniz yanabilir. Eğer kötü tasarlanmışsa, tavanız eğilir veya döner. Uzun süre kullanıldığında gevşeyebilir, hatta tavanın kapıdan düşmesine neden olabilir. Yani sap malzemesi sadece bir tasarım tercihi değil, güvenlik ve işlevsellik meselesidir.
Pişirme tavalarının sapları genellikle beş ana malzeme kategorisinden birine girer. Hangisini seçeceğinizi belirlemeden önce, her birinin nasıl davrandığını bilmek gerekiyor.
| Malzeme | Isı İletkenliği | Dayanıklılık | Fiyat | En İyi Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| Ahşap | Düşük | Orta (zamanla aşınır) | Ucuz | Hafif, dekoratif tavalar |
| Silikon | Çok düşük | Orta (çizilir, renk değişir) | Orta | Teflon tavalarda güvenli tutma |
| Paslanmaz çelik | Orta-yüksek | Çok yüksek | Orta-yüksek | Ağır kullanım, uzun ömür |
| Alüminyum | Çok yüksek | Düşük (ısınır, yazıştırır) | Ucuz | Türk mutfağında eski modeller |
| Döküm demir | Yüksek | Çok yüksek | Yüksek | Derin tavalar, döner saplar |
Ahşap saplar, ben onları görmek için bile nostalji hissiyorum. Ancak pratikliği açısından bakıldığında, zamanla nem alır, çatlar, hatta küflenebilir. Özellikle bulaşık makinesine girerse başınıza dert açar. Dış görünüşü ise oldukça cazip.
Silikon kaplamalar, son yıllarda popüler hale geldi. Teflon tavalarda eldiven giymeyi unuttuğunuzda bir kurtarıcı gibi geliyor. Ancak zamanla kızarıyor, çiziliyoruz, ve o yumuşak dokunuş kaybolup gidiyor. İlaç kokulu bir koku da yayabilirler, kişisel olarak ben bunu hiç sevmedim.
Paslanmaz çelik, profesyonel mutfakların seçimidir ve sebepsiz değildir. Tavayı bir yıl sonra kontrol ettiğimde hâlâ aynı kalıyor. Sıcak eline gelirse tahammül etmekten zor ama tam da bu yüzden dikkatli olmayı öğretiyor.
Alüminyum saplar ucuza satılan tavalarında yaygındır. Ben birkaç tane denedim ve çoğunda yanmalarım oldu. Sabit kalmaması da sorun; bir seneyi doldurduğunda azıcık döner hale geliyorlardı.
Döküm demir saplar, eğer kütleye tahammül edebiliyorsanız, en güvenilir seçenektir. Asla ısınmaz, tavayın ağırlığı nedeniyle hakimiyet sağlar ve muhtemelen torunlarınız da aynı sap üzerinden tutacaktır.
Evet, ciddi bir sorundur. Alüminyum veya ince paslanmaz çelik saplar kullanıyorsanız, yüksek ısıda elleriniz çabucak yanabilir. Özellikle tavayı kapatıp 10-15 dakika beklediğinizde fark edersiniz. Bu sebeple ben hep silikonlu veya ahşaptan tutuyorum. Ama eğer bu tür tavalar kullanıyor ve hızlı bir çözüm istiyorsanız, döner saplar ya da ısıya dayanıklı silikon kaplamalar tercih etmelisiniz.
Kişisel kullanıma yönelik bir tava alıyorsanız, silikon kaplamayan paslanmaz çelik ya da silikon kaplamalı sapları tavsiye ederim. İkisi de uzun ömürlüdür. Eğer profesyonel bir mutfakta çalışıyor ya da çok ağır kullanım planlıyorsanız, döküm demir saplar tek gerçekçi seçenektir.
Ahşap saplar dekoratif amaçlı veya hafif kullanım için güzel, ama temizlik ve dayanıklılık açısından bugünün standartlarını karşılamıyor.
Alüminyum saplardan ise mümkün olduğunca kaçınmanızı tavsiye ederim. Ucuzluk cazip gelse de, bir seneye yatırım dönmüyor.
Tava sap malzemesi seçim yaparken, kaplamadan önce sapın özellikleriyle tanışın. Çünkü en mükemmel kaplamalı tava da, elinizdeki sapta yanarsanız, o tava sıfırlanır sizin için. Biraz daha harcamaya razıysanız, kaliteli bir sap malzemesine sahip tavanızın 5-10 yıl daha ekstra ömrü olacağını garanti edebilirim.