Tava seçerken malzeme, boyut ve kaplamasına dikkat ediyoruz ama pişirme sonrasında sapın temizliği konusunda hep bir tereddüt kalıyor bende. "Acaba bu sapı böyle mi yıkayacağım? Su içeri girerse ne olur?" diye merak ediyorum ve hemen araştırıyorum. Eğer siz de aynı soruları soruyorsanız, bu yazı tam olarak size göre. Tavamın sapını nasıl temizlemeliyim sorusunun cevabını beraber bulalım.
Önce malzemenin ne olduğunu bilmek gerekiyor. Çoğu tavanın sapı iki şekilde yapılır: ahşap veya plastik. Bazılarında metal saplar da vardır. Sap malzemesi, temizlik yöntemini doğrudan etkiler.
Ahşap saplar ısıya dayanıklı olsa da, ıslanmaya karşı hassastır. Su içeri sızarsa ve ahşap şişerse, sap sallanmaya başlayabilir. Plastik saplar daha pratiktir ama çok yüksek sıcaklıklara maruz kaldığında deformasyona uğrayabilir. Metal saplar ise en dayanıklı seçenektir fakat sıcak tutma sorunu yaratabilir.
En sık sorulan sorulardan biri bu. Tavanın sapı bulaşık makinesinde yıkanabilir mi diye sorunca, hemen "hayır" demek istiyorum ama doğru cevap biraz daha karmaşık.
Çoğu modern tavanın sapı bulaşık makinesine dayanıklı olacak şekilde tasarlanmıştır, ama ben yine de elle yıkamayı tercih ediyorum. Bulaşık makinesinin yüksek sıcaklığı ve basınçlı su jets'i, özellikle ahşap sapları zamanla aşındırıyor. Plastik saplar daha iyi dayanıyor olsa da, yapışkanla tutturulan parçalar gevşeyebiliyor.
| Sap Malzemesi | Elle Yıkama | Bulaşık Makinesi | En İyi Yöntem |
|---|---|---|---|
| Ahşap | Güvenli, kolay | Riskli | Elle ılık su ile |
| Plastik | Güvenli | Dayanabilir | Elle veya makine (düşük sıcaklık) |
| Metal | Güvenli | Güvenli | İkisi de uygun |
Bu sorunun cevabını bulunca rahat ettim. Sap ile tava gövdesi arasına su girmişse, derhal tavaı yan tarafına yatırıp basınçlı su veya havadır cihazıyla kurutmalısın. Eğer suyu hemen çıkarmassam, zamanla paslanmaya veya mantarlaşmaya neden olabilir.
Tavan döküm demir veya paslanmaz çelikse, bu sorun daha ciddi. Neme karşı hassas malzemelerin sürüyle bakımı gerekiyor. Granit kaplamadaki tavalar ise biraz daha hoşgörülü ama yine de ıslanmış sapların hızla kurutulması lazım.
Pişirme sırasında dışarı çıkan yağ ve et suyu sapın üzerine sıçrıyor. Bunu temizlemek için ben ilk olarak sıcak su ve normal bulaşık deterjanı kullanıyorum. Yumuşak bir fırça veya sünger ile nazikçe ovalıyorum.
İnatçı lekelerse, biraz sirke veya limon suyu ekleyip bekletiyorum. Abrazif malzemeler (çevre kili, sert fırça) sapı çizebileceği için onlardan uzak duruyorum. Metalik sapı temizlerken biraz daha agresif davranabilsem de, plastik veya ahşaba çok da baskı vermemeye çalışıyorum.
Başlarda ben de alarm yaptım ama genelde iki şey olabiliyor: ya sapa yapışmış yanmış parça, ya da küflü su izleri. Yanmış parçalar toz fırçayla temizleniyor, ama küf izleri görüyorsam sap zaten neme maruz kalmış demek. Bu durumda sapı tamamen kurutmayı ve gelecekte daha hızlı kurulamayı sürdürülüyor.
Döküm demir tava kullanıyorsanız, sapın korunması daha kritik çünkü gövde zaten rutin yağlama gerektiriyor.
Bazı premium tavalar değiştirilebilir sapa sahiptir. Böyle saplar tutturma sisteminin güvenli ve hızlı olması için tasarlanmıştır. Ama ucuz tavalar için sap genelde yapıştırılmış veya kaynak yapılmıştır, değiştirilmesi zordur.
Bu yüzden iyi bir tava seçerken, sadece kaplamasına değil sapının kalitesine de bakıyorum. Aşırı hafif ve çabuk sallanmaya başlayan saplar, uzun vadede sorun yaratıyor.
Kurutmak için pamuklu bez yerine mutlaka mikrofiber bez veya keten bez kullanıyorum. Bu bezler suyu daha iyi emiyor ve sapa lif bırakmıyor. Ahşap saplar için teyple kuruttuktan sonra açık havada biraz havalandırmayı da ihmal etmiyorum.
Tava sapının ömrünü uzatmak istiyorsanız, temizlikten hemen sonra kuruluk önemli. Sapı da tava gövdesine yaptığınız bakım kadar önemsi gören bir yaklaşım benimsemeli. Elle yıkama, nadir bulaşık makinesi kullanımı, hızlı kurutma ve iyice havalandırma, sapınızın yıllarca güvenli kalmasının sırrı.
Doğru tava seçiminde sapın malzemesi ve yapısını dikkate almak, sonraki yıllarda birçok başı belaya sokturmayacağım anlamına geliyor. Tavanız sadece aşçı masasında değil, temizlik aşamasında da rahat etmeli.