Bir tavayı satın alırken önce kaplamasına, sonra taban kalınlığına bakarız. Ben de yıllarca öyle yaptım. Ama mutfağımda kırılma noktası hiçbir zaman kaplama olmadı; sap gevşedi, tutamak eridi, kapağın camı buğulanıp içini göremedim ya da kapağın metal düğmesi fırında bana sorun çıkardı. Tavayı çöpe attıran şey çoğu zaman yüzeyi değil, o küçük detaylar oluyor.
En sık yaşadığım üç şikâyet şu: sapın zamanla oynaması, tutamağın ocak alevinden ya da fırın sıcaklığından zarar görmesi ve kapağın işe yaramaz hale gelmesi. Üçü de ilk aylarda kendini göstermez, bu yüzden mağazada tavayı elinize aldığınızda fark etmeniz zor.
Sapın oynaması özellikle ağır tavalarda tehlikeli. İçinde yarım kilo sebze olan 28 cm'lik bir tavayı tek elle ocaktan alırken sapın bir milim dönmesi bile insanın elini ürkütüyor. Tutamak konusunda ise en yaygın hata, "ısıya dayanıklı" ifadesinin sınırsız olduğunu sanmak. Değil. Her plastik veya silikon tutamağın bir sınırı var ve üretici bunu genellikte kullanım kılavuzunda yazıyor, ambalajın önünde değil.
Sapın gövdeye tutunma şekli, dayanıklılığın belkemiği. Üç yaygın yöntem var ve her birinin kendine göre bir bedeli var.
Bu konuda ürün ve fiyat karşılaştırması için justin tv sayfasına bakabilirsiniz.
| Bağlantı tipi | Güçlü yanı | Zayıf yanı | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Perçinli | Gevşemez, yüksek yükte en güvenilir seçenek | Perçin başları tava içinde kalır, dip temizliği biraz zahmetli | Ağır tava kullananlar, fırına girip çıkanlar |
| Vidalı | Gevşerse tornavidayla sıkabilirsiniz, iç yüzey pürüzsüz kalabilir | Isı-soğuma döngüsüyle zamanla gevşemeye eğilimli | Hafif kaplamalı tavalar, düzenli kontrol edenler |
| Kaynaklı (nokta kaynak) | İç yüzey tamamen düz, temizliği kolay | Kopması halinde tamiri yok, kalitesi markaya göre çok değişiyor | Paslanmaz çelik gövdeli, orta ağırlıkta tavalar |
| Tek parça döküm | Bağlantı noktası yok, teorik olarak ömürlük | Sap da metal olduğu için ısınır, mutlaka bez ister | Döküm demir sevenler, fırın-ocak arası çalışanlar |
Benim ölçütüm basit: tavayı boşken sapından tutup hafifçe sallıyorum. En ufak bir tıkırtı, oynama ya da esneme varsa raftan almıyorum. Perçinli modellerde perçin başlarının tavanın içine doğru ne kadar çıktığına da bakıyorum; çok çıkıntılı olanlar krep ve omlet gibi spatula ile çalışılan işlerde rahatsız edici oluyor.
Tava sapı hangi malzeme sorusunun tek cevabı yok, çünkü cevap tavayı nerede kullandığınıza bağlı. Kendi deneyimimden çıkardığım tablo şöyle:
| Sap malzemesi | Ocakta | Fırında | Notum |
|---|---|---|---|
| Bakalit / fenolik plastik | Serin kalır, elde rahat | Sınırlı, üreticinin verdiği dereceyi aşmayın | Günlük kullanımda en konforlu; alev diline yakın kalmasın |
| Silikon kaplı metal | Kavraması iyi, kaymaz | Genelde sökülebilir ya da sınırlı | Silikon zamanla yapış yapış olabiliyor, kaliteli olanı fark ediyor |
| Paslanmaz çelik | Isınır, bez gerekir | Sorunsuz, en esnek seçenek | İçi boşluklu tasarımlar daha az ısınıyor |
| Ahşap | Serin, tutuşu hoş | Uygun değil | Bulaşık makinesinde ömrü kısalıyor, yağlamak gerekiyor |
Fırına giren tavalar meselesinde şu ayrımı yapmak lazım: "fırına dayanıklı" ile "fırın kapağı kapalı 220 derecede kalabilir" aynı şey değil. Tencere ve tavalarda sıcaklık sınırı genellikle en zayıf halka tarafından belirlenir; bu da çoğu zaman sap ya da kapak düğmesidir. Ben ocakta başlayıp fırında bitirdiğim tarifler için tek parça metal saplı veya sapı sökülebilen modelleri tercih ediyorum.
Seçenekleri bir arada görmek isteyenler justintv adresinden inceleyebilir.
Kimse bahsetmiyor ama sapın gövdeye göre açısı, bileğinizi ne kadar yorduğunu belirliyor. Fazla yukarı açılı saplar, tavayı sallayarak çevirdiğinizde bileği zorluyor. Ayrıca uzun sap, ocak arka gözünde çalışırken duvara ya da yan gözdeki tencereye çarpıyor. Küçük mutfaklarda 24 cm bir tavanın sapı 20 santimden uzunsa hayat zorlaşıyor.
Cam kapağın en somut faydası içeriye bakmak için kapağı kaldırmak zorunda kalmamak. Kapağı her açtığınızda buhar ve sıcaklık kaçar; pilav, kısık ateşte köfte ya da kapaklı sebze işlerinde bu fark ediliyor. Buna karşılık cam kapaklar daha kırılgan, üstündeki metal çerçeve zamanla kireç tutuyor ve fırın sıcaklık sınırı genellikle metal kapaktan düşük oluyor.
Kapakta dikkat ettiğim noktalar: