Tava tavlama konusu, özellikle döküm demir tava kullananlar için sık sık gündeme geliyor. Ben de ilk döküm tavamı aldığımda benzer soruların cevaplarını araştırırken, birçok çelişkili bilgiye rastladım. Bugün bu karmaşayı biraz olsun açmaya çalışacağım.
Tavlama, tavayı yüksek sıcaklıkta yağ içinde işlemden geçirmek demektir. İlk döküm demirimi aldığımda, üzerine gri bir pas tabakası olduğunu görmüştüm. Satıcı, bundan kurtulmak için tavlamam gerektiğini söylemişti. Tavlama sayesinde, tavaya doğal bir antiadezif kapak oluşturuyorsunuz. Bu katman, zamanla pişirme ile birlikte kalınlaşır ve tavaya karakterini kazandırır.
Tava tavlama işlemi, özellikle döküm demir, karbon çelik ve bazı paslanmaz çelik tavalar için önemlidir. Fakat granit, seramik veya teflon kaplamalar için bu gereksizdir. Her tava türü farklı ihtiyaçlar gösterir.
Tavlama ihtiyacı, tavayı oluşturan malzemeye göre değişir. İlk başta bunu tam anlayamamıştım, ancak farklı tavalar deneyince netleşti:
| Tava Türü | Tavlama Gerekli mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Döküm Demir | Evet, şiddetle tavsiye | Ham döküm demire tavlama yapılması, doğal antiadezif yüzey oluşturur |
| Karbon Çelik | Evet, tavsiye | Döküm demir gibi, karbon çelik de tavlama ile karakterini kazanır |
| Paslanmaz Çelik | İsteğe bağlı | Zorunlu değildir, ancak yapılırsa performansı iyileşir |
| Granit Kaplı | Hayır | Zaten antiadezif kaplama vardır |
| Seramik Kaplı | Hayır | Kaplaması işlenmiştir |
| Teflon Kaplı | Hayır | Yüksek sıcaklık zararlı olabilir |
Ben ilk tavlamayı fırında yaptığımda oldukça basit bulmuştum. Yöntem şöyledir: tavayı önce sıcak suyla yıkayıp kuruturdum. Ardından tereyağ veya yüksek duman noktası olan bir yağ (ayçiçek yağı, kanola yağı gibi) alır, tavayı ince bir yağ tabakasıyla kaplayıp fazlasını kağıt havlu ile silerdum. Sonra 200 derece civarında fırında 30 dakika bırakırdım. Bu işlemi 3-5 kez tekrarlayarak, kademeli olarak kalın bir tavlama katmanı oluşturdum.
Bazı insanlar ocak üzerinde tavlamayı tercih eder. Ben de denedim. Tavayı orta ateşte ısıtır, yağı uçurmaya başladığında bir taraf tavayı dönerken diğer taraftan yağ eklerdum. Bu daha hızlı ilerliyor ama kontrol etmek daha zor.
Evet, kesinlikle. Satın aldığınız tava, önceden tavlanmış mı diye satıcıya sorun. Bazı döküm demir tavalarda fabrika tavlaması yapılmıştır ve hemen kullanmaya başlayabilirsiniz. Diğerlerinde ise ham demirin gri rengi görülür. Bu durumda, bunu kendiniz yapmalısınız.
Profesyonel tavlamak, endüstriyel yöntemlerle yapılır ve ev tavlamasından çok daha dayanıklıdır. Ancak ev tavlama da mükemmel sonuç verir. Sabır gerektirse de, adım adım inşa ettiğiniz bu katman, tavaya kişisel bir karakter kazandırır.
Tavlama bitince, tavayı çok dikkatli kullanmaya başladım. İlk günlerde az yağla pişirmeyi tercih ettim, tavlama katmanını güçlendirmek için. Zamanla tavayı daha ağır şartlarda kullandığımda, tavlama katmanı kalınlaştı ve daha güçlü hale geldi.
Önemli nokta: tavlanmış tavayı asla ağır deterjanlarla fırçalamamalısınız. Ben sadece sıcak su ve yumuşak bir fırça veya bez kullanırım. Yağlı kalır diye endişe etmeyin. Bu tavlama katmanını korur.
Tavlamam bir noktada kaymaya başladığında, panik yaptığımı itiraf etmeliyim. Ama sonra anladım ki tekrar tavlayabilirim. Hasar gören kısımları temizleyip, aynı işlemi küçük ölçekte tekrarlayabilirsiniz. Tavlamayı 3-4 yılda bir tazeleyeceğiniz bir bakım işlemi olarak düşünebilirsiniz.
Tava tavlama, döküm demir veya karbon çelik tava kullanmaya niyetli birisiyseniz mutlaka bilmeniz gereken bir konudur. Granit, seramik veya teflon tavalarla gidiyorsanız, buna hiç endişelenmenize gerek yok. Tavlamayı bu kadar önemli bulanlar, genellikle tavalarına uzun vadeli yatırım yapan, onlarla büyüyen kişilerdir.