Bir tavayı seçerken çoğu zaman yüzeyin kaplanması veya malzemesi hakkında düşünürüz. Ama çoğumuz tava tutuşu malzemeyi gözden kaçırırız. Oysa tutuş (handle), tavayı günlük hayatta kullanırken elinde tuttuğunuz, sıcaklığa maruz kalan ve tavaya yapışan ilk bölümdür. Bu nedenle tutuş malzemesinin seçimi, tavada yemek pişirmek kadar önemlidir.
Ben tavaları seçerken hiç pense tutmayan bir insan değilim. Tutuşunun sıcak olmasından dolayı tasarısı kötü olan tavalar satın almışım. O deneyimlerin ardından tutuş malzeme seçiminin ne kadar kritik olduğunu anladım. Bu yazıda yaşadığım deneyimlerden yola çıkarak, farklı tutuş malzemeleri arasındaki farkları anlatmak istiyorum.
Piyasada bulacağınız tavalar genellikle beş farklı tutuş malzemesindendir: paslanmaz çelik, silikon kaplı, fenolic plastik, ahşap ve sentetik malzemeler. Her birinin kendine has avantajları ve dezavantajları vardır.
| Malzeme | Isı İletkenliği | Dayanıklılık | Konfor | Temizlik |
|---|---|---|---|---|
| Paslanmaz Çelik | Yüksek | Çok Yüksek | Orta | Çok İyi |
| Silikon Kaplı | Düşük | Yüksek | Çok İyi | İyi |
| Fenolic Plastik | Çok Düşük | Orta | Çok İyi | İyi |
| Ahşap | Düşük | Düşük | İyi | Orta |
| Sentetik/Bakalit | Çok Düşük | Orta | Çok İyi | İyi |
Paslanmaz çelik tutuşlu tavalar, endüstriyel mutfaklarda ve profesyonel aşçılar tarafından tercih edilir. Tutuş, tavaya tam olarak kaynaklı veya videli olarak bağlıdır. Isıyı iyi iletmesi nedeniyle, el sıcaklığını hissedersiniz—bu da bazen yanma riskine yol açabilir.
Avantajı, neredeyse sonsuz ömrüdür. Bulaşık makinesinde yıkayabilirsiniz, çizerseniz bile tavay bozulmaz. Ama eli ağlayan biri olarak diyorum ki, çok sıcak bir tutuş uzun süre rahat tutmak zor. Fırında pişirme yaparken mutlaka el eldiveni gerekir.
Benim en sevdiğim seçenek bu. Paslanmaz çelik çekirdek, etrafına kalın bir silikon tabakası sarılmıştır. Silikon, ısıyı çok yavaş ilettiği için tutuş ılık kalır. Rahat tutabilirsiniz, ergonomik tasarımları sayesinde parmaklar kayıp düşmez.
Dezavantajı, silikon zamanla aşınabilir veya çizilebilir. Çelik çekirdek açığa çıkarsa o bölüm düşüne başlar. Ayrıca çok yüksek sıcaklıklarda silikon bozulabilir. Fırında pişirme sınırlarına dikkat etmelisiniz.
Fenolic plastik, termostat tutulunca sıcaktan eser kalmayan bir malzemedir. Ucuzdur ve hafiftir. Tavayı tuttuktan hemen sonra dahi hiç ısısı yoktur—bu da hızlı saç kurutmada da kullanılan aynı malzemededir.
Sorun şu: dayanıklılığı sınırlıdır. Kolay çatlar, kırılabilir. Fırında da kullanılamaz. Ama sade stovetop pişirmesi için ve ön bütçeyle alınan tavalar için yeterli olabilir.
Klasik görünümlü ahşap tutuşlar, özellikle wok tavalar veya krep tavalarında bulunur. Isıyı iyi yalıtır, el konforlu, masaya da konulabilir. Ama düzenli yağlanması gerekir, çizilebilir, zaman içinde şekil bozabilir.
Fenolic plastikten daha dayanıklıdır. Isıyı iyi yalıtır ve şekli güzeldir. Bazı yüksek kaliteli tavalar sentetik tutuş kullanır. Fırında da kullanılabilir—belirli sınırlara kadar.
Çocuklu bir aile iseniz, silikon kaplı tutuşu öneriyorum. Çocuklar kolaylıkla yanmaz. Elleri daha geniş olanlar paslanmaz çelik daha rahat kullanabilir. Fırında sık pişirme yapıyorsanız, yüksek sıcaklık toleransının olduğu sentetik veya paslanmaz çelik tercih edin.
Bütçeniz dar ise fenolic plastik yeterli, ama uzun ömür istiyorsanız silikon veya paslanmaz çelik'e harcamanız değer. Ayrıca tavaya bakmalı, tutuş tasarımına da bakmalısınız. Malzeme iyi olsa da tutuş ergonomik değilse, rahat kullanamazsınız.
Kısacası, tava seçerken tavaya ve kaplayıcısına kadar, tutuşunun malzemesine de dikkat edin. Çünkü en güzel tavayı da tutuşu kullanılamaz ise değeri kalmaz. Yanmaktan korkmadan, rahat bir şekilde pişirme yapabilecek bir tutuş seçmek, mutfakta geçirdiğiniz zamanı çok daha keyifli hale getirir.