Yeni bir tava aldığımda ilk kullanışında hafif bir yanık kokusunun çıkmasından şaşırmıştım. O zaman bilmiyordum ki bu "mikro yanma kokusu" denilen olayın pek çok sebebi vardır ve çoğu zaman endişelenecek bir durum değildir. Yıllar boyunca farklı tava türleriyle çalışarak öğrendiklerim ve okurlardan aldığım sorulardan yola çıkarak bu rehberi hazırladım.
Mikro yanma kokusu, tavayı ilk defa kullandığınızda veya uzun süre kullanmadıktan sonra yeniden kullandığınızda ortaya çıkan hafif, keskin bir kokudur. Bu koku aslında birkaç farklı kaynaktan kaynaklanabilir. Yeni tavalar üretim sürecinde kullanılan maddelerden (oksitler, kalıp sıvıları veya koruma yağları) gelip satış öncesi tamamen temizlenmemiş olabilir. Kaplanmış tavalar için, kaplamadaki organik bileşenler hafif ısıya maruz kaldığında bu kokuyu yaratabilir.
Özellikle teflon, seramik veya granit kaplamaya sahip yeni tavalar için bu durum normaldir. Döküm demir tavalar da benzer şekilde davranabilir; üretim kalıplarından kalan maddeler veya uygulanmış koruma yağları bu kokuya neden olur.
| Tava Türü | Kokusu Nereden Gelir | Ne Yapmalısınız | Endişelenmeliyim |
|---|---|---|---|
| Teflon/Yapışmaz Kaplama | Yapışmaz tabaka ve koruma yağları | Boş olarak 2-3 defa ısıtıp soğutun, suyuyla yıkayın | Hayır, normaldir |
| Seramik Kaplama | Kaplamanın organik bileşenleri | Ilık suda bekletin, yumuşak bezle silin, 1-2 defa kullanın | Hayır, normaldir |
| Granit Kaplama | Kaplama altındaki yapışmaz tabaka | Tamamen soğutup temizleyin, tekrar ısıtın | Hayır, normaldir |
| Döküm Demir | Üretim kalıpları ve koruma yağı | Yüksek ısıda zeytinyağıyla tavlayın ve yıkayın | Hayır, temizlendikten sonra geçer |
| Paslanmaz Çelik | Üretim ve paketleme esnasında kalan yağlar | Sıcak suyla ve deterjanla iyice ovun | Hayır, kolayca çıkar |
Kısa cevap: Hayır. Bu kokular genelde toksik değildir. Ama tabii ki endişeleriniz meşrudur. Tavada mikro yanma kokusu ilk kullanışta ortaya çıkıyorsa, bu üretim sürecinin bir parçasıdır. Tavaya açık alanda veya iyi havalandırılmış bir mutfakta ısı uygulandığında, bu maddeler buharlaşır ve kokular zaman içinde ortadan kalkar.
Meselâ, Teflon Tava Güvenli mi konusunda yapılan araştırmalar, normal kullanım koşullarında teflon kaplamalardan çıkan gazların güvenli olduğunu göstermektedir. Mikro yanma kokusu ile tehlikeli gazlar arasında fark vardır. Yüksek sıcaklıklarda (260°C üzerinde) tehlikeli durum oluşabilir, ama tavada pişirirken bu sıcaklıklara hiçbir zaman ulaşmazsınız.
İlk Adım: Soğuk Temizlik
Tavanız yeni aldığınızda ve koku alıyorsa, ilk olarak ılık suda ve yumuşak bir bezle silin. Deterjan kullanmaktan çekinmeyin. Kaplaması varsa keskin aletler kullanmayın, sadece ılık su ve yumuşak bezle temizleyin.
İkinci Adım: Boş Isıtma
Tavanızı tamamen kuruladıktan sonra, ocağa orta ısıda koyun. İçini boş bırakın ve 1-2 dakika ısıtın. Bu sırada koku çıkabilir; endişelenmeyin. Tavanızı ocaktan çıkarın, soğutun ve tekrar yıkayın. Bu işlemi 2-3 kez tekrarlayabilirsiniz.
Üçüncü Adım: Normal Kullanım
İlk 3-4 kullanımdan sonra koku tamamen kaybolmalıdır. Tavaya biraz yağ alıp normal pişirme işlemleri yapın. Her kullanım sonrasında tabanını ve yan taraflarını iyice temizleyin.
Mikro yanma kokusu haricinde başka kokular alıyorsanız dikkat edin. Mesela plastik, kimyasal veya yanmış koku (pişirilen yemekten değil, tavadan gelen) devam ediyorsa, tavanız kusurlu olabilir. Bu durumda üreticiye başvurmakta haklı olursunuz.
Ayrıca, tavada çizikler, kabartmalar veya kaplamanın soyulması gibi görsel kusurlar varsa kokudan bağımsız olarak değiş tokuş talep edebilirsiniz.
Bir tavaı uzun süre kullanmadan sakladıktan sonra yeniden kullandığınızda hafif koku alabilirsiniz. Bu genelde tavada biriken nemden veya depolama sırasında oksitlenme nedeniyle oluşur. Yine aynı yöntemi uygulayın: Boş ısıtma ve soğuk temizlik. Tavalar depolanırken temiz ve kuru ortamda saklanmalıdır.
Eğer bu tür sorunlardan tamamen kaçınmak istiyorsanız, satın almadan önce kullanıcı yorumlarını okuyun. Bazı markaların tavalarında bu sorular daha az yaygındır. Yüksek kaliteli yapışmaz kaplamaya sahip tavalar genelde daha temiz üretilir. Döküm demir tavalar ise kaliteli olanları bu konuda hiçbir problem yaşamazlar; sadece ilk tavlamayı doğru yapmanız gerekir.
Tava seçiminde sadece mikro yanma kokusu değil, taban kalınlığı, isı dağılımı ve genel kalitesi de önemlidir. Doğru tavaı seçmek için karşılaştırma yapmanız faydalı olacaktır.