İlk defa Türk kahvesi yapmaya çalıştığımda, evimde cezve yoktu. Kahvemi bir fincan suyuyla birlikte ocağa koydum, sonra fırıl fırıl kabarıp taşmasını izledim. O gün anladım ki, kahve pişirme tava seçimi aslında daha önemli bir konu olmalıydı.
Geleneksel cezvelerin bulunmadığı veya tercih edilmediği durumlar var. Belki seramik tavalarınız var, belki de sos tavasını kullanmak daha pratik geldi. Merak ettim, denedim, hatalar yaptım. Ama sonunda, cezve yerine sos tavası kullanarak da iyi sonuçlar almayı öğrendim. Bunu sizinle paylaşmak istiyorum.
Cezvenin özellikleri çok bellidir: dar ağızlı, düşük ve geniş gövde, hızlı ısı iletimi. Bu tasarım, kahvenin kontrollü bir şekilde kabarmasını sağlar. Ama cezve olmadığında ne yaparsınız?
Evinizdeki her tava potansiyel bir kahve pişirme aracı değildir. Çok geniş bir tava kullanırsan kahve hızla buharlaşır. Çok dar bir tava seçersen ise kömür olabilir. Dengesini bulmak ve doğru seçimi yapmak gerekir.
| Tava Türü | Çap | Derinlik | Performans | Kullanım Kolaylığı | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|
| Sos Tavası (Saucepan) | 14-16 cm | 8-10 cm | Çok İyi | Çok İyi | En iyi alternatif |
| Süt Tavası | 12-14 cm | 7-9 cm | İyi | İyi | Dar ve kısa |
| Tencere | 16-18 cm | 10-12 cm | Orta | Zor kontrol | Çok derin |
| Geniş Sos Tavası | 18+ cm | 6-7 cm | Zayıf | Kontrol zor | Taşıyor hızla |
| Omlet Tavası | 20-24 cm | 4-5 cm | Zayıf | Çok zor | Uygun değil |
Gördüğünüz gibi, sos tavası bütün açılardan en iyi uyumu sağlıyor. Hem dar yapısı hem de ideal derinliği var.
Tava türü kadar, tavasının yapıldığı materyal de önemlidir. Döküm demir ve paslanmaz çelik, ısıyı tutup dağıtmada çok iyi çalışır. Seramik kaplamalı tavalar da makul bir seçenektir. Ancak teflon kaplamalı bir sos tavası kullanacaksanız, bunu fazla kızdırmamaya dikkat etmelisiniz.
Ben kendi deneyiminde, paslanmaz çelik bir sos tavası tercih ettim. Taşırken de, sıcaklık kontrol ederken de daha güvenilir hissettim. Taban kalınlığı ve ısı dağılımı konusunda endişe yaşamadım.
Sos tavası kullanırken, dar ağzı sayesinde kontrol etmesi daha kolay. Kahvenin kabarışını gözlemlemek ve zamanında kaldırmak gayet mümkün.
Isı Kontrolü: Cezvelerde bile sık sık kavruluyor kahve. Sos tavası daha geniş olduğu için, ısıyı düşük-orta seviyede tutmanız gerekir.
Taşması: Dar ağzı olan sos tavası taşmayı önler. Ama yine de gözünüzü ayırmayın.
Tava Boyutu: 14-16 cm çapında bir sos tavası ideal. 2-3 fincan kahve için bu yeterli. Daha fazlasını yapmak istiyorsanız, biraz daha büyük olabilir ama 18 cm'yi geçmeyin.
Bir cezve satın almak yerine, evde zaten olan bir sos tavası kullanmak mantıklı. Yeni bir tava almak istiyorsanız, paslanmaz çelik bir sos tavası 100-300 lira arasında bulunabilir. Uzun yıllar kullanabilirsiniz.
Türk kahvesi yapmak için cezveye mutlaka sahip olmanız gerekmez. İyi seçilmiş bir sos tavası, hatta bir süt tavası bile işi görür. Önemli olan, tava seçimi yaparken boyut ve derinliğe dikkat etmek, sonra da sabırla, kontrollü bir şekilde kahvenizi pişirmektir.
Ilk denemelerinizde bir veya iki kahveyi yakabilirsiniz. Ama üçüncüsü mükemmel gelecektir. Deneme, yanılma ve sabır—işte Türk kahvesi yapmanın sırrı.