İlk kez döküm demir bir tavayı elime aldığımda, satıcı bana "pas korozyon" işleminden bahsetti. O zamanlar ne olduğunu tam anlayamamıştım, ama zamanla bu işlemin tavamın ömrünü nasıl uzattığını keşfettim. Pas korozyon aslında kontrolü altında yapılan, tavaya koruyucu bir katman kazandıran bir işlemdir.
Tava pas korozyon, döküm demirin yüzeyine ısıl işlem yoluyla oksit tabakası oluşturma sürecidir. Bu tabaka, tavayı paslanmaz hale getirmez ama çok güçlü bir koruma sağlar. Özellikle döküm demir tavalar için bu işlem elzemdir. Evde yapabildiğiniz bu yöntem, tavayı yıllarca kullanılabilir durumda tutmanıza yardımcı olur.
Tavamı evde pas korozyon yapmaya karar verdiğimde üç ana yöntemle karşılaştım. Hangisinin benim durumuma uygun olduğunu belirlemek için her birini inceledim.
| Yöntem | Süre | Maliyeti | Uygun Tavalar | Sonuç Kalitesi |
|---|---|---|---|---|
| Fırın Yöntemi | 2-3 saat | Düşük | Döküm demir, tüm boyutlar | Çok iyi |
| Ocak Yöntemi | 30-45 dakika | Düşük | Döküm demir, orta boy | İyi |
| Ateş/Mangal Yöntemi | 1-2 saat | Düşük | Döküm demir, büyük tavalar | Çok iyi |
Benim en çok tercih ettiğim yöntem fırın yöntemidir. Tavamı temizlemekle başlıyorum - sıcak su ve naylon bir fırçayla tüm pası ve pas kalıntılarını çıkartıyorum. Iyice kuruladıktan sonra, tavaya ince bir yağ tabakası sürüyorum. Zeytinyağı, soya fasulyesi yağı veya tavada pişirme yağı kullanabilirsiniz. Fazla yağı kağıt havluyla silerim çünkü kalın katman yapışkan bir sonuç verir.
Fırını 200-230 derece Celsius'a ayarlıyorum. Tavayı ters çevirip fırının ortasına yerleştiriyorum. Altına alüminyum folyo koydum çünkü tavadan damlayan yağlar fırının tabanına değmez böylece. 1,5-2 saat sonra fırını kapatıp tavayı tamamıyla soğumaya bırakıyorum. Bu işlemi üç kez tekrarlıyorum. Her tur sonrasında siyahlaşma artar ve koruma tabakası güçlenilir.
Zaman kısıtlı olduğum zamanlarda ocak yöntemini kullanıyorum. Tavayı temizledikten sonra, ortayla güçlü ateş arasında bir sıcaklıkta ocağa koyuyorum. Tavayı ılık suyla ıslatıyorum, sonra biraz yağ sürüyorum. Tavayı dönerken ısıtıyorum - bu sırada gördüğüm renkler çok etkileyici. Açık gri renkten başlayıp, çeşitli pas tonlarından geçerek siyaha dönüşüyor.
Bu yöntem daha hızlı olsa da, fırın yönteminden daha eşit olmayan bir sonuç verebilir. Yine de acil durumlarda beni kurtarmıştır.
Büyük tavalar için veya yaz aylarında mangal veya bahçe ateşi yanında pas korozyon yapıyorum. Bu yöntem daha dramatik ve eğlenceli, çünkü tavayı doğrudan ateşin üzerine koyabilirim. Tavaya ince yağ tabakası attıktan sonra, tavayı ateşin yakınına tutuyorum. Sıcaklık kontrol etmek biraz zor olsa da, sonuç harika oluyor.
Pas korozyon işlemi bitikten sonra tavayı hiç mi hiç su ile yıkamamalı mıyım? Hayır, ama yapı şu şekilde: Hemen kullanmadan 24 saat bekletiyorum. Sonrasında hafif sıcak su ve yumuşak bir fırça ile temizliyorum. Sabun kullanabilirsiniz, ama ağır scrubber veya sünger kullanmayın.
Kullandığımız her defasından sonra tavayı temizliyorum ve kuruluyor. Tuzlu yemek pişirmişsem biraz extra dikkatli oluyorum. Periyodik olarak (ayda bir veya iki ayda bir) tavaya hafif yağ uyguluyor ve düşük ısıda birkaç dakika ısıtıyorum. Bu, pas tabakasını canlı tutuyor.
Eğer yeni bir döküm demir tava aldıysanız veya eski bir tavayı yeniden hayata döndürmek istiyorsanız, fırın yöntemiyle pas korozyon yapmanızı tavsiye ediyorum. Biraz zaman alıyor ama sonuç çok güvenilir ve uzun ömürlü oluyor. Maliyeti neredeyse hiç yok, sadece evinizdeki yağınızı ve biraz zamanınızı kullanıyor.
Pas korozyon işlemi tavaya hiç ayar yapamayan "non-stick" özellik vermez, ama doğru kullanıldığında zamanla doğal bir yapışmaz yüzey gelişir. Benim tavalarım on yıldan fazla sürüyor ve her gün daha iyi hale geliyor.