Somun pişirmek işinin en önemli noktalarından biri, tava sıcaklığını doğru ayarlamaktır. Ben bu konuda pek çok deneme yanılma yaptıktan sonra, sıcaklık farkının sonuçta ne kadar belirleyici olduğunu fark ettim. Aynı hamur, aynı tava bile olsa, sıcaklık yanlış olunca bütün işin tadı kaçabiliyor.
Somun tavada pişirmek sıcaklık konusunu ele alırken, bir dış sorun vardır: pek çok evsel ocağın tam sıcaklığını bilemeyiz. Ocakta "orta" ya da "yüksek" yazsa bile, gerçek derece bilinmez. Ayrıca tava markası, malzemesi, kalınlığı da sıcaklık dağılımını etkiler. Bu yüzden sıcaklık seçeneklerini karşılaştırmak, karar vermenize yardımcı olabilir.
Somun pişirmede genellikle üç ana sıcaklık aralığından bahsedebiliriz: düşük-orta, orta ve orta-yüksek. Hangisini seçeceğiz, hamur türüne ve istediğimiz sonuca göre değişir.
| Sıcaklık Aralığı | Okul Sıcaklığı (°C) | Ocakta Ayar | Pişirme Süresi | Uygun Hamur Türü | Sonuç |
|---|---|---|---|---|---|
| Düşük-Orta | 150-170 | Düşük-orta | 12-15 dakika | Tatlı hamur, şeker içeren | İç pişer, dış açık kalmaz |
| Orta | 170-190 | Orta | 8-12 dakika | Standart somun, tuzlu hamur | İç ve dış dengeli pişer |
| Orta-Yüksek | 190-210 | Orta-yüksek | 6-9 dakika | Su oranı yüksek hamur | Dış çıtır, iç yumuşak |
Bu sıcaklık, tatlı somun ya da şeker içeren hamurlar için benim tercih alanım. Özellikle çocuklara yaptığım, içinde üzüm ya da çikolata olan somumlarda bu seviyeyi kullanıyorum. Dış tarafın yakmadan pişmesi mümkün olurken, iç kısmının yavaş yavaş sertleşmesi sağlanır.
Dezavantajı, biraz daha uzun süre almasıdır. Ancak sabırsız olmaktan ziyade, kalite istiyorum diye düşünüyorum. Bu sıcaklıkta tavaya dikkat etmek gerekir—döküm demir ya da kalın tabanı olan tavalar ideal olur.
Benim en sık kullandığım aralık budur. Standart tuzlu somun, kesme somun, hatta bazlı hamurlar için uygun. İç ve dış taraf dengeli bir şekilde pişer, ne açık kalmaz ne de aşırı koyu olur.
Orta sıcaklık, çoğu tava türüyle de iyi çalışır. Teflon kaplı tavalar, seramik kaplamalar, hatta paslanmaz çelik tavalar bu aralıkta sorunsuz çalışır. Pişirme süresi de 8-12 dakika arasında değişir ki, bu makul bir zaman dilimi.
Dışı hızlıca kavrulup, içi yumuşak kalmayan, su oranı yüksek hamurlar için tercih ederim. Ekmek benzeri somumlarda bu sıcaklık çok faydalı olur. Dış taraf çıtır olurken, iç kısmı tam pişmiş ve hafif nemi korunur.
Ancak bu sıcaklıkta tava seçimi kritiktir. Ince tabanı olan tavalar, sıcaklığı eşit dağıtamayacağından, bazı yerler yanarken bazı yerler açık kalabilir. Kalın tabanlı ya da döküm tavalara ihtiyaç duyarsınız. Ayrıca tavaya yakından bakma zorunluluğu vardır.
Okuduğumuz sıcaklık değerleri faydalı, ama gerçekte tavada nasıl kontrol ediyoruz? Ben genellikle iki yöntem kullanıyorum:
Sıcaklığın yanı sıra, kullandığınız tavı da göz önüne almak lazım. Kalın tabanı olan tavalar, sıcaklığı daha eşit dağıtır ve tutarlı sonuç verir. Ince tavalar, kimi yerler hızlı pişerken kimi yerler geçerde kalabilir. Döküm tavalar bu konuda çok güvenilir, ben en çok bunları tercih ederim somun pişirmede.
Tava markası ve malzemesi de önemli ama, en temel kural şudur: tavada yangını yapabilecek kadar kalınlık vardıysa, sıcaklık ayarlaması daha kolay olur.
Kararınızı vermek için şöyle düşünün: Eğer ilk kez deneyen biri iseniz, orta sıcaklıkla başlayın. Bu, belki başarısız olmasa bile, en güvenli seçenek. Sonra deneyim kazandıkça, hamurlarınızın türüne göre ayar yapın. Tatlı hamurlar için biraz düşük, suyu bol hamurlar için biraz yüksek sıcaklık ideal olur. Tavaya güveniyorsanız, daha yüksek sıcaklığa çıkabilirsiniz.