Bir tava satın almaya karar verdiğimde, fiyattan ve görünüşten çok kaplamasına bakıyorum. Çünkü kaplaması, tavayı tavaya çeviren şeydir. Aynı kalitedeki metal üzerine konulan farklı bir kaplama, tamamen farklı kullanım deneyimi yaratır. Geçtiğim tavalar arasından hangisinin en uzun süre yanımda kaldığını, hangisinin beni hayal kırıklığına uğrattığını hatırlayarak bu rehberi hazırladım.
Kaplamanın işi yemeğin tavaya yapışmasını engellemek, ısı dağılımını sağlamak ve tavayı paslanmadan korumaktır. Aynı çelik taban ve kenarlarına sahip iki tava bile, üstüne konulan kaplamanın türüne göre tamamen farklı performans gösterir. Bazı kaplamaların yapışmazlığı harika, ama dayanıklılığı sınırlı. Bazılarıysa tam tersi.
"Non-stick" genel bir terimdir. Altında genellikle Teflon (PTFE) vardır. İlk kez kullandığımda çok etkilenmiştim—yağsız kahvaltıda yumurta bile kaymıyordu. Isıya dayanıklılığı 250-300°C civarında. Orta-düşük ısılarda mükemmel, ama yüksek ısıda kullanmaya başlarsanız kaplaması zamanla bozulabilir.
Non-stick tavalar ucuz ve pratiktir, ancak 3-5 yıl içinde kaplaması aşınabilir. Metal spatula kullanırken, sert fırça ile yıkarken ve emniyetli sıcaklık sınırlarını aştığınızda hızlı bozulur. Eğer hafif pişirme yapıp tavaları uzun yıllar saklamayı planlıyorsanız mantıklı tercih; ancak her gün yoğun kullanımda bana maliyetli geldi.
Tetraflon, aslında ticari adı Teflon olan malzemenin genel adlandırılmasıdır. Bazı siteler bunu ayrı bir tür gibi gösterir, ama temel olarak aynı şeydir. Saf ve saflığa yakın Tetraflon kaplamalar biraz daha kaliteli ve dayanıklı olabilir, ama fiyat da yükselir.
Seramik kaplamalı tavalar son yıllarda çok popüler hale geldi. Teflon Tava Güvenli mi? diye endişelenenler sıklıkla bu seçeneğe yönelirler. Seramik, PTFE/PFOA içermez ve daha doğal bir malzeme olarak tercih edilir. Ben de birkaç tane kullandım.
Seramik kaplamalar 400-500°C'ye kadar dayanabilir ve metal spatula ile biraz daha cesur davranılabilir. Ancak yapışmazlığı non-stick kaplamaların kadar mükemmel değildir ve zaman içinde (1-3 yıl) performansı düşer. Ayrıca darbelere karşı daha hassastır—düşürdüğünüz tava pişme başarısını biraz kaybedebilir.
Granit kaplama aslında bir non-stick üzerine granit parçacıklarının eklenmesidir. Görünüşü iyi, dayanıklılığı non-stick kaplamalara göre biraz daha yüksektir. Fakat tüm granit tavalar aynı kalitede yapılmaz. Ucuz olanlar iki-üç yıl sonra aşınırken, kaliteli olanlar daha uzun ömürlü olabilir.
"İnert" kaplamalar, çeşitli kimyasal maddelerin karışımından oluşur. PTFE-içermez alternatifler olarak pazarlanırlar. Seramik kaplamalara benzer şekilde doğal olduğu vurgulanır. Fakat başarısı üretici firma ve kaliteye çok bağlıdır. Bazıları iyi işler, bazısı hayal kırıklığı olur.
Kaplama olmayan tavalardan bahsederken: Döküm demir tavayı uzun yıllar kullanabilirsiniz. Bakım gerektirir ama çok dayanıklı. Paslanmaz çelik tavalar ise ön pişirme ve yağ kullanılması gerekir, ancak yüksek sıcaklığa dayanır. Detaylı bilgiler için Döküm Demir Tava Tavlama ve Bakım Adımları ile Paslanmaz Çelik Tava: Kimin İçin Doğru Tercih? sayfalarında bulabilirsiniz.
| Kaplama Türü | Yapışmazlık | Dayanıklılık | Maksimum Sıcaklık | Fiyat | Bakım Zorluk |
|---|---|---|---|---|---|
| Non-Stick (Teflon) | Çok İyi | Orta | 250-300°C | Düşük | Kolay |
| Seramik | İyi | Orta-Yüksek | 400-500°C | Orta | Kolay |
| Granit | İyi | Orta-Yüksek | 300-350°C | Orta-Yüksek | Kolay |
| İnert | İyi | Değişken | 350-450°C | Orta | Kolay |
| Döküm Demir | Zamanla İyileşir | Çok Yüksek | Sınırsız | Orta | Zor |
| Paslanmaz Çelik | Düşük | Çok Yüksek | Sınırsız | Orta-Yüksek | Orta |
Hafif, günlük pişirme (omlet, krep, hafif tavalar): Non-stick veya seramik. Pratiklik önemliyse Teflon; sıcaklığa biraz daha dayanıklı olmasını istiyorsanız seramik.
Köfte, tavuk, yüksek ısılı pişirme: Seramik, granit veya döküm demir. Kaplama, yüksek ısıya daha uzun süre dayanması gerekir.
Uzun ömür ve az bakım: Granit kalitesi iyiyse veya döküm demir. Başlangıçta pahalı, ama 10+ yıl sürer.
Fırında kullanım: Taban kalınlığı ve ısı dağılımı kadar önemli olan tavanın sıcaklık toleransıdır. Seramik ve granit tavalar fırına daha uygun. Fırına Girebilen Tavalar ve Sıcaklık Sınırları rehberini okuyun.
Bir tava seçerken kaplamanın ilk yıldaki performansından çok, 3-5 yıl sonraki durumunu düşünün. Ucuz non-stick tava satın aldığınız zaman, aslında periyodik olarak tava satın almayı kabul etmiş olursunuz. Eğer kaliteli ve uzun ömürlü olmasını istiyorsanız, granit veya seramik kaplamalara biraz daha fazla harcamaya değer.
Benim tavamların çoğu seramik kaplamalıdır ve ortalama 4-5 yıl dayanmışlardır. Basit bakımı ve yüksek sıcaklığa dayanabilmesi bana çok pratik gelmiştir. Ancak hiçbir kaplama, kaliteli metal temelinden ve iyi ısı dağılımından (kalın tabanından) bağımsız olarak çalışmaz. Kaplama türü önemli, ama bunu kesin yapmadan önce Taban Kalınlığı ve Isı Dağılımı Neden Fiyattan Önem