Evlenirken aldığım ilk tava seti hâlâ aklımda: kutunun içinde beş tava, iki kapak, bir de silikon spatula vardı. Fiyat etiketine baktığımda "tek tek alsam bu paranın iki katını verirdim" diye düşünmüştüm. Aradan iki yıl geçti, o setten yalnızca 24 cm'lik olanı kullanıyordum. 16 cm'lik minik tava dolabın en arka köşesinde, sos tenceresi diye satılan derin parça bir kez bile ocağa çıkmamıştı. O gün anladım ki setin cazibesi, kutunun üstündeki parça sayısında saklı bir muhasebe oyunu olabiliyor.
Bu yüzden "tava seti almak mantıklı mı" sorusuna tek kelimeyle cevap vermek yerine, kendi mutfağımda tuttuğum hesabı anlatmak istiyorum. Çünkü doğru cevap tamamen kaç kişi için yemek yaptığınıza, ocağınızın türüne ve mutfaktaki alışkanlıklarınıza bağlı.
Setler her zaman parça başına daha ucuz görünür, bu doğru. Ama bir tavanın maliyetini hesaplarken ödediğiniz parayı kullandığınız parçaya bölmek gerekiyor. Diyelim 5 parçalık bir sete 3.000 lira verdiniz. Kâğıt üzerinde parçası 600 lira. Bunlardan üçünü hiç kullanmıyorsanız gerçek maliyet 1.500 lira, yani her biri kullandığınız iki tava için ödediğiniz para 1.500 lira. Aynı bütçeyle tek tek alsaydınız, kalın tabanlı iki iyi tavayı rahatlıkla alabilirdiniz.
İkinci gizli maliyet daha da sinsi: setler genelde aynı kaplamaya ve aynı taban yapısına sahiptir. Yani beş parçanın hepsi aynı işi farklı çaplarda yapar. Oysa mutfakta ihtiyaç duyduğum şey farklı çaplar değildi, farklı karakterlerdi. Yumurta ve krep için kaymaz yüzeyli sığ bir tava, et mühürlemek için ısıyı tutan ağır bir döküm, sos indirmek ve fondan yapmak için paslanmaz çelik bir gövde. Bu üçünü tek bir setin içinde bulmak neredeyse imkânsız; kaplamalı-döküm-paslanmaz karşılaştırmalarına ayrı ayrı bakmam da tam bu yüzden oldu.
| Kriter | Hazır tava seti | Parça parça tamamlama |
|---|---|---|
| İlk maliyet | Görünürde düşük, parça başı hesapta avantajlı | Tek seferde yüksek görünür, bütçeyi bölerek yayabilirsiniz |
| Gerçek (kullanılan parça) maliyeti | Kullanılmayan parçalar ortalamayı yukarı çeker | Her ödediğiniz para ocağa çıkan bir tavaya gider |
| Malzeme çeşitliliği | Genelde tek tip kaplama ve taban | Her iş için farklı malzeme seçebilirsiniz |
| Kalite seviyesi | Fiyat parçalara bölündüğü için taban kalınlığından tasarruf edilir | Bütçeyi tek parçada toplayıp kalın tabanlı model alabilirsiniz |
| Yenileme | Kaplama bitince setin dengesi bozulur, tekil eşleşme zor | Yalnızca eskiyen parçayı değiştirirsiniz |
| Depolama | Fazla parça dolapta yer işgal eder | Dolabınızda yalnızca kullandığınız kaplar durur |
| Ocak uyumu | Setin tamamı indüksiyona uygun olmayabilir | Her alımda tabanı ayrı ayrı kontrol edersiniz |
| Hediye / ilk kurulum | Pratik, tek kutuda hepsi gelir | Zaman ve araştırma gerektirir |
Setleri toptan kötülemek haksızlık olur. Şu senaryolarda ben de set öneririm:
Buna karşılık evde iki kişiyseniz, haftada üç gün yemek yapıyorsanız ve mutfakta tencerelerin çoğu hazırsa, set almanız büyük olasılıkla dolap işgali olarak geri döner.
Sıfırdan kurulum yapan arkadaşlarıma şunu söylüyorum: set almak yerine bütçeni üçe böl ve şu sırayla al.
Bu üçlüyü aynı ay içinde almanız da gerekmiyor. Ben ikinci parçayı ilkinden dört ay sonra aldım ve